Helaas…
Uw zoekopdracht op '' returned no results.
Onafhankelijke journalistiek over de Vrije Universiteit Amsterdam | Sinds 1953
23 mei 2026
Uw zoekopdracht op '' returned no results.
Tom is een tweedejaars rechtenstudent. Om meer uit zijn studententijd te halen, sluit hij zich aan bij de studievereniging. Daar leert hij Hannah kennen. Ze raken bevriend, en al snel krijgt hij een crush op Hannah. Na maanden vriendschap verzamelt Tom de moed om zijn gevoelens met Hannah te delen. Helaas, de crush is niet wederzijds. Tom kan zijn verlangens maar moeilijk loslaten, en zijn onbeantwoorde verliefdheid loopt uit de hand. Hij verzamelt alle beschikbare data over Hannah: haar chatberichtjes, spraakmemo’s en video’s, en transformeert deze naar hyperrealistische pornografische beelden van haar. Deze zijn nep, maar lijken levensecht. Het zijn beelden gegenereerd door kunstmatige intelligentie.
Dit fictieve scenario is geen verre toekomstmuziek. Generatieve kunstmatige intelligentie maakt het mogelijk zonder toestemming pornografisch materiaal van iemand te maken. Actrice Collien Fernandes, politica Sandra Beckerman en presentatrice Welmoed Sijtsma zijn allemaal slachtoffers van deepfakeporno. Niet voor niets krijgt dit een groot podium binnen het debat over AI-porno. De technologie maakt het ook mogelijk porno van fictieve personen te maken, en daarmee alle denkbare seksuele fantasieën virtueel te realiseren. Dit roept niet alleen ethische en juridische vragen op, maar ook de vraag wat deze pornotechnologie doet met hoe wij ons verhouden tot seksualiteit en seksuele fantasieën.
‘Waarom zou porno kijken überhaupt raar zijn?’
Sinds het bestaan van de mens speelt porno een rol in onze seksualiteit. Wat begon met grotschilderingen, groeide uit tot seksuele romans, seksmagazines en pornofilms, en nam later ook vormen aan als de sekslijn, Chatroulette, OnlyFans en VR-porno. Het is duidelijk niet de eerste keer dat pornografie een nieuw jasje krijgt.
Inger Leemans, VU-hoogleraar culturele geschiedenis, deed onderzoek naar de opkomst van (literaire) porno in de zeventiende eeuw: “Heel veel mensen kijken porno. Veel meer dan dat we vaak denken. Ook vrouwen.” In een van haar lezingen deelt ze dat 35 procent van de mannen en 20 procent van de vrouwen minstens één keer per week porno kijkt. Toch rust er nog altijd een taboe op. Leemans plaatst daar vraagtekens bij: “Waarom zou porno kijken überhaupt raar zijn? Waarom zou het vreemd zijn om na te denken over iets dat zo belangrijk is, seksuele lust, maar ook voortplanting, en om het te beschrijven en ermee te spelen? Het is een manier om te reflecteren op wat het betekent om een seksueel wezen te zijn.”
Sinds de 18de eeuw fungeert seks steeds meer als middel om dingen uit te zoeken over onszelf. Leemans: “Vroeger definieerden mensen zichzelf in Europa vooral aan de hand van hun familie en geboorteplaats, nu doen ze dat vaak via hun seksualiteit. We hebben seks tot een centraal gesprek gemaakt en daarmee proberen we steeds nieuwe dingen uit. Porno speelt in op deze seksuele ontdekkingsreis: het laat mensen opnieuw nadenken over zichzelf en hun seksualiteit. In de jaren zeventig hielp porno seksuele taboes te doorbreken, zoals masturbatie, het vrouwelijk orgasme of homoseksualiteit. AI-porno laat ons nu nadenken over wat is echt en wat is nep.” Leemans heeft het idee dat praten en experimenteren met seksualiteit wel moeilijker is geworden: “Door sociale media en fotografie denken we beter na wanneer we onszelf wel of niet bloot tonen. We zijn bang dat er beelden worden gemaakt waar we nooit meer vanaf komen. Misschien is dat een reden waarom naaktstranden minder populair zijn, sauna’s zwemkledingdagen inroosteren, en jongeren liever niet naakt douchen na het sporten.”
Maar wat is AI-porno precies? Het komt voor in een tekstueel of audiovisueel jasje, en is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie. De tekstuele variant zijn bijvoorbeeld chatbots, zoals Replika of ChatGPT, waarmee gebruikers erotische gesprekken kunnen voeren. De audiovisuele variant gaat een stap verder: die maakt het mogelijk om op basis van bestaande beelden nieuwe, hyperrealistische seksuele content te creëren, met daarin echte of fictieve personen. Deze seksuele beelden hebben dus nooit daadwerkelijk plaatsgevonden, maar zijn gegenereerd of gemanipuleerd. ‘Echt nep’ dus. Volgens Felienne Hermans, VU-hoogleraar didactiek van de informatica, maakt kunstmatige intelligentie het hiermee mogelijk om porno te personaliseren. Dat is het grote verschil met traditionele porno: “Met AI-porno kun je bestaande beelden aanpassen. Je kunt een acteur uit een pornofilm vervangen door iemand die je kent, of ook jezelf toevoegen. Daarnaast kun je alles ‘perfecter’ maken: geen moedervlekken of rimpels.”
Hermans ziet nadelige gevolgen van deze maakbaarheid: “We hebben juist net een body positivity-beweging doorgemaakt. Het is belangrijk dat we diverse lichamen zien, zoals lichamen die niet slank, gespierd wit of rimpelvrij zijn. AI-porno kan alles extremer maken: vrouwen worden mogelijk nog vaker onderdanig afgebeeld.” Hermans stelt dat seks altijd is gebruikt als middel om geweld tegen vrouwen te plegen en verwacht dat generatieve AI hier ook voor zal worden ingezet: “Sommige mannen, bijvoorbeeld vanuit de Incel-cultuur (onvrijwillig celibatair), hebben het idee dat zij recht hebben op seks met een vrouw. Als een vrouw van vlees en bloed ze dat niet wil geven, maken ze daarom een vrouw van pixels en bits.”
Ook Leemans ziet een verzet tegen vrouwenrechten: “In de geschiedenis zie je dat porno ineens agressiever richting vrouwen werd wanneer vrouwen zich emancipeerden, bijvoorbeeld rond de Franse revolutie. Diezelfde trend zie je nu terug vanuit de manosphere.” Hermans benadrukt dat de gebruikers tevens niet de enige curator zullen zijn van hun seksuele fantasieën: “Platforms bepalen uiteindelijk zelf welke content wel en niet gemaakt mag worden. In theorie kunnen zij bijvoorbeeld bi-raciale of queerporno verbieden.”
Nana Ruedisueli is directeur van het Nederlands Centrum voor Seksverslaving. Als psycholoog komt zij dagelijks in aanraking met de nadelen van porno. Zij ziet dat porno kijken invloed heeft op onze seksuele ontwikkeling: “Het is een geïsoleerde activiteit in plaats van een interactie met een partner. Het is heel passief. Je wordt aan een soort infuus van seksuele prikkels gezet: je hoeft niets te doen, je hoeft alleen maar te ontvangen.’’ Dat maakt porno kijken heel anders dan vrijen met een persoon van vlees en bloed. Ruedisueli vindt het zorgelijk dat het contrast tussen fysieke seksualiteit en virtuele porno met de opkomst van AI groeit: “De urgentie om seksuele vaardigheden in het echte leven te ontwikkelen neemt af. De sprong naar deze vaardigheden wordt steeds groter, bijna een onbereikbare wereld, waardoor mensen zich nog meer terugtrekken in porno.”
Chatbots geven bijvoorbeeld de illusie dat je seks hebt met een persoon: “Seks met een chatbot is solistisch, maar je hebt wel een chatgeschiedenis met een chatbot die zich voegt naar jouw verlangens en behoeftes, het voelt alsof je contact hebt met een persoon, maar je zit alleen op je kamer.’’ Echte seks kan saaier worden. Het kan moeilijk tippen aan de stimuli die AI-porno geeft: “Het kan de illusie geven dat je een waardig seksueel leven hebt. Het kan interactief zijn en je kunt het creëren afstemmen naar je eigen behoeftes. Daardoor is het gemakkelijker jezelf erin te verliezen: ik wil dat type lichaam met die stem. Het is alsof je een gokmachine combineert met een vrijmachine.” Ruedisueli maakt zich dan ook zorgen over het verslavende karakter: “Er is een groep die kwetsbaar is zichzelf hierin te verliezen en de controle kwijt te raken. Hoe geavanceerder de technologie, hoe groter de groep die gegrepen en kwetsbaar wordt voor deze verslaving aan porno.”
‘Elk nieuw medium heeft een seksfase’
Is AI-porno een blijvertje? “Elk nieuw medium heeft een seksfase.” Volgens Leemans gebruikt vrijwel elk medium seks als middel om zichzelf uit te testen en succesvol te maken. Want sex sells. “Fotografie, video en het internet hadden ook een seksfase. Bovendien is de porno-industrie altijd op zoek naar vernieuwing. Porno is na verloop van tijd repetitief en daarmee minder opwindend. De home-seksvideo’s, amateurvideo’s waarin je gewone mensen met elkaar vrijen, zijn een voorbeeld van een trend waarmee de porno-industrie probeerde opnieuw op te winden: “Mensen dachten: o, dit zijn de buren aan het doen; dat is dan nieuw en dus opwindend.”
Het is dus de vraag of AI-porno een blijvertje zal zijn of een kortstondige affaire tussen AI en de porno-industrie. Leemans wijst erop dat nieuwe media niet alleen zichzelf proberen te verkopen via seks, maar via seks ook verkennen wat de technologie allemaal kan, hoe die mensen raakt en waar het ontspoort. Zij legt uit dat het debat over een nieuwe technologie snel over seks gaat, “omdat dat voor iedereen voorstelbaar is. Als iemand schrijft: Onze kinderen worden overrompeld door brute seks, dan begrijpt iedereen direct waarover het gaat.’’
Blijvertje of niet, AI dwingt ons opnieuw na te denken over pornografie. Als je fantaseert over seks met je crush verlaat deze fantasie normaliter niet je brein. Maar als je deze fantasieën digitaal kunt visualiseren door middel van AI, kan dat wel. Hermans duidt dit als een risico: “Het gevaar is dat iemand AI-pornobeelden maakt van iemand anders die vervolgens de computer verlaten. Zo kan het transformeren in wraakporno. Het doel is dan niet jezelf plezieren, maar een ander pijnigen: verdriet en schaamte toebrengen.”
Ook Leemans ziet dit risico: “De discussie: wat is fantasie, wat mag fantasie zijn, en waar moet ook de fantasie gekaderd worden, is natuurlijk een heel moeilijke discussie. In het begin van porno ging de discussie over hoe porno de kerk ondermijnde en instituten van de samenleving, maar nu is het een heel andere vraag: mag ik iets zeggen over wat er in jouw hoofd omgaat? Waar liggen de grenzen tussen fantaseren en het virtueel te realiseren?”
Als eerstegeneratiestudent ging ik ambitieus naar de universiteit, maar zonder routekaart. Waar anderen leken te weten hoe het systeem werkte, moest ik alles zelf uitvinden: waar je hulp vindt, hoe je effectief studeert en bij wie je aanklopt als iets niet lukt. Die zoektocht maakte één ding duidelijk: de universiteit biedt veel, maar niet alles is even zichtbaar of toegankelijk.
Nog voordat ik in de universitaire studentenraad zat, zag ik al dat er ruimte was voor verbetering. Vooral voor studenten die als eersten in hun familie studeren, is de drempel vaak hoger. Niet omdat we minder gemotiveerd zijn, maar omdat we minder bekend zijn met de ongeschreven regels van het academische leven. Juist daarom is het belangrijk dat ondersteuning niet alleen bestaat, maar ook vindbaar en begrijpelijk is.
In de studentenraad zet ik me in om die kloof te verkleinen. Dat begint bij duidelijke communicatie. Welke begeleiding is er? Hoe bereik je die? En wanneer trek je aan de bel? Dit soort informatie moet vanzelfsprekend beschikbaar en actief gedeeld worden.
Daarnaast heb ik me hard gemaakt voor meer studieplekken op de universiteit. Voor veel studenten is het niet vanzelfsprekend om thuis of elders een rustige plek te hebben om te studeren. Zij zijn afhankelijk van de universiteit om hun werk te kunnen doen. Een tekort aan studieplekken heeft directe gevolgen voor studieresultaten en welzijn en raakt daarmee direct aan kansengelijkheid.
Wat mij hoopvol stemt, is de ontwikkeling binnen de studentenparticipatie zelf. Bij de afgelopen verkiezingen hebben we een meer diverse groep studenten weten te betrekken bij de universitaire studentenraad. Dat is essentieel, want een representatieve raad zorgt voor bredere perspectieven en beter beleid.
Voor mij persoonlijk is deze betrokkenheid ook een groeiproces geweest. Waar ik begon als algemeen raadslid, ben ik inmiddels doorgegroeid naar coördinator Onderwijs en Onderzoek. Die rol geeft mij de kans om mij nog gerichter in te zetten voor de kwaliteit en toegankelijkheid van ons onderwijs.
Wat mij drijft, is de overtuiging dat de universiteit er moet zijn voor álle studenten. Gelijke kansen gaan niet over iedereen hetzelfde behandelen, maar over iedereen geven wat die nodig heeft om te slagen: ‘Equity over equality.’
Door deze ervaringen te delen, hoop ik bij te dragen aan een universiteit waarin iedereen zijn weg kan vinden.
Maandagmiddag mondde een kleinschalig protest op het campusplein van VU for Palestine uit in de bezetting van het BelleVUgebouw en de bestuursgang in het hoofdgebouw. De actievoerders eisten dat de VU alle banden met Israëlische instellingen openbaar maakt en samen met andere defensiegerelateerde samenwerkingen verbreekt.
Kealey Hartland, plaatsvervangend voorzitter en secretaris van studentenbond SRVU, fungeerde als communicatiepersoon tussen de VU en de demonstranten. “De VU stelde voor dat de bezetters om 15.45 het gebouw zouden verlaten om op het campusplein verder te demonstreren. Op het moment dat ik dit aan de protestgroep wilde doorgeven, kwam een arrestatieteam met politiehonden de campus opgereden. Waar we dachten dat de VU ging de-escaleren na diens voorstel, werd er juist gekozen voor escalatie: er kwamen steeds meer politiebusjes het campusplein op, inclusief politiehonden. De protestanten voelden zich daarom niet meer veilig om de bezette gebouwen te verlaten. Zeker omdat een student vorig jaar bij een soortgelijk protest in Nijmegen tot op het bot gebeten werd door een politiehond en voor het leven verminkt is.”
De VU deed na meerdere waarschuwingen in de avond aangifte bij de politie van huisvredebreuk. Daarop drongen politieagenten rond half acht het bezette BelleVUe binnen met wapenstokken en ontruimden het gebouw. Een uur later werden ook de bestuurskamers ontruimd. Volgens een woordvoerder van VU for Palestine zijn de 22 gearresteerden inmiddels weer vrijgelaten.
Ondanks het verzoek van Hartland aan VU-woordvoerders om met de actievoerders te gaan praten, kwam dat gesprek er nooit, zegt ze. “De demonstranten wilden graag in gesprek met de VU. Daarvoor deden ze deze bezetting: om gehoord te worden. Het lijkt me normaal dat je in zo’n situatie met deze studenten gaat praten, in plaats van dat je direct politie op ze afstuurt en er uiteindelijk zelfs geweld tegen ze gebruikt wordt.”
De bezetting verliep op momenten onstuimig. Tijdens het afvoeren van gearresteerde demonstranten krijgen omstanders die de busjes blokkeren flinke klappen van agenten met wapenstokken, zo is te zien in onderstaand filmpje op Instagram.
Dit bericht op Instagram bekijken
Een demonstrant vertelt aan Ad Valvas hoe een agent haar met een wapenstok in haar nek sloeg. Haar nek is rood en opgezwollen, en vlak na de klap is ze duizelig en heeft ze moeite overeind te blijven staan.
Een andere demonstrant heeft een mitella voor zijn arm nodig. Aan het eind van de avond werd een student met diabetes toegang tot het hoofdgebouw ontzegd, waar haar insulinepomp ligt – een essentieel medicijn voor diabetespatiënten. Uiteindelijk kon iemand in het gebouw de insulinepomp voor haar mee naar buiten nemen.
Een woordvoerder van VU for Palestine (VfP) noemt het gebruikte geweld van de politie disproportioneel. “Ze sloegen mensen met wapenstokken, ook bovenhands. Dat mag natuurlijk niet.” De politie was vroeg op de dag al aanwezig en keek tot over werd gegaan op ontruiming vooral toe. Tegen Ad Valvas zeiden de agenten er te staan voor de veiligheid, en voor het geval er een gevecht zou uitbreken of een tegendemonstratie zou komen. “We hebben wel een andere belevenis gehad”, zegt de VfP-woordvoerder. “Wiens veiligheid hebben ze gewaarborgd? Volgens mij vooral die van de VU, om haar banden met Israël te onderhouden. Als ze daar voor onze veiligheid stonden, hadden ze niet zo hard ingegrepen.”
Maar wat als mensen een gebouw niet willen verlaten en de politie geen gehoor op hun verzoeken krijgt? “Hoe ze netjes ontruimen is niet onze prioriteit. Onze prioriteit is zoveel mogelijk druk uit te oefenen op de VU om geen banden meer te hebben met entiteiten die genocide mogelijk maken. Andere universiteiten hebben laten zien dat ze dat kunnen. De UvA heeft bepaalde uitwisselingen niet verlengd bijvoorbeeld en de KABK in Den Haag heeft de banden met Israël verbroken. Maar samenwerkingen met Israël worden vaak in stand gehouden vanwege financiële belangen. Op het onderwijs wordt bezuinigd, en universiteiten gaan dat opvullen door samen te werken met Defensie. Militaire technologieën leveren veel geld op.”
Waar de meeste beveiligers het beste voor leken te hebben met de demonstranten én medewerkers die in het BelleVUegebouw werken – waaronder redacteuren van Ad Valvas – ging het ook mis. Op beelden op Instagram is te zien hoe een beveiliger gekalmeerd en fysiek tegengehouden moet worden door een collega. Hij spreekt dreigende woorden, volgens degene die het filmpje plaatste zou hij zelfs gedreigd hebben demonstranten te slaan. “Dit is een demonstratie, dit moet gefaciliteerd worden, hoe vervelend dat ook is”, roept iemand buiten beeld.
Dit bericht op Instagram bekijken
Later op de dag stond diezelfde beveiliger voor de toegang naar de bezette bestuursruimtes. Daar maakte hij demonstranten uit voor “dom” en riep hij dat ze “de hersenen van mieren hebben”. Een woordvoerder van de VU reageert schriftelijk dat ze niet kunnen ingaan op individuele gevallen. ‘We zullen de video bekijken en zullen, indien daar aanleiding toe is, met betrokkenen in gesprek gaan’, aldus een woordvoerder.
Hartland heeft verontrustende geluiden opgevangen van de protestgroep over het handelen van de beveiliging. “Dit heb ik gisteren ook aangekaart bij de VU-woordvoerders, onder meer dat een beveiliger handtastelijk zou zijn geweest. Daarop hebben de VU-woordvoerders gesproken met beveiliging en ons verzekerd dat alles nu in orde was.” We hopen binnenkort een goed gesprek met de VU hierover te kunnen voeren, waarin er ruimte is om elkaars zorgen te delen.”
Volgens de VU is protest toegestaan zolang de huisregels gevolgd worden en de veiligheid van studenten, medewerkers en bezoekers niet in gevaar komt. ‘Een bezetting van een universiteitsgebouw en het dragen van gezichtsbedekkende kleding vallen daar niet onder’, staat op de website van de VU. De VU schrijft voor een constructieve dialoog te zijn met respect voor elkaars uitgangspunten. ‘Helaas lieten de omstandigheden ons vandaag geen andere keuze en was politie ingrijpen noodzakelijk om de veiligheid en rust op onze campus te kunnen waarborgen.’
De VfP-woordvoerder vindt het inschakelen van de politie een “bizarre zet”. “Als je kijkt naar de zorgen van de demonstranten, die mensenrechten willen waarborgen en willen voorkomen dat de universiteit deel wordt van het instandhouden van genocide, en je daar dan politie opstuurt als een soort waakhonden…”
De bezetting heeft volgens hem wel effect gehad. “Het onderwerp staat weer op de agenda. Aan de twee bezettingen gingen allerlei andere vormen van protest vooraf: walk-outs, teach-ins, maar die hebben niks teweeggebracht. Dat dit een meer ontregelende actie was, vind ik geoorloofd. We hopen dat de VU de druk voelt.”
Bij het protest waren ook demonstranten van buiten de VU aanwezig. Was het niet beter geweest als er alleen VU-protestanten waren? “De VU verschuilt zich vaak achter dit soort argumenten om protesten zoals deze neer te kunnen slaan”, zegt Hartland. “Zeker in deze tijd, waarin de repressie tegen studenten steeds groter en zichtbaarder wordt, met politie-inzet en geweld. Waarom voeren ze niet het gesprek met studenten? Waarom moet dat met wapenstokken gepaard gaan? Dat verdienen studenten niet. De campus is geen plek voor politie en geweld, maar voor dialoog, academische vrijheid en ontwikkeling.”
Hartland wil daarom binnenkort met de VU om tafel zitten om te bespreken hoe de demonstratie verlopen is en wat er anders had gemoeten. “Ik hoop op een open gesprek, waarin er ruimte is om elkaars zorgen te delen.” Na de vorige bezetting was dat ook het plan: dat het college van bestuur met betrokken studenten in gesprek zouden gaan. Maar die gesprekken staakten snel. VfP-woordvoerder: “We willen het gesprek aangaan, maar we gaan geen compromis sluiten over banden met instellingen die bijdragen aan een genocide.”
‘Er is meerdere malen gesproken over de bezetting met liaisons van de protesteerders. Op dit moment zijn er nog geen nieuwe gesprekken gepland. We hebben de liaisons van de protesteerders wel uitgenodigd voor een vervolggesprek. Er werden uitgangen gebarricadeerd, waardoor de vrije doorgang in het gebouw werd belemmerd en de mogelijkheden om het pand snel en veilig te verlaten in geval van een noodsituatie ernstig werden beperkt. In combinatie met de ontstane dreigende sfeer en het dragen van gezichtsbedekkende kleding leidde dit tot een onveilige situatie en kon de veiligheid van protesteerders, medewerkers en studenten onvoldoende worden gewaarborgd. De projectsamenwerkingen zijn online terug te vinden. Ons beleid blijft hierin onveranderd, meer hierover is te lezen op VU.nl. Als universiteit hebben wij geen zeggenschap over de wijze waarop de politie aanwezig is. Al zijn we hierover met de politie in gesprek gegaan, waarna de politiehonden verder weg op de campus zijn gepositioneerd.’
Het gonst al enige tijd door het land: wie is toch de gelukkige die dit jaar géén schoonheidsprijs verdient? Als jury hebben we ons gebogen over enkele inzendingen die er werkelijk alles aan hebben gedaan om niet in de prijzen te vallen. Dit is het heuglijke moment waarop we bekendmaken wie deze geenkanshebbers zijn.
Onze eerste condoleances zijn voor volkszanger en mediapersoonlijkheid Gerard Joling! Het multitalent twijfelde geen moment om zichzelf vrij te pleiten van de schoonheidsprijs, nadat hij op het podium de schedel van een biergooier weer tot fontanellen had gestompt. Nou is van Joling bekend dat hij er met zijn plastische ingrepen al jaren alles aan doet om elke denkbare schoonheidsprijs op zijn buik te schrijven, maar dit jaar maakt hij volgens de jury nog minder kans vanwege het uitmuntende natrapwerk terwijl zijn opponent al weerloos op de grond lag.
Van problematisch biergebruik is het een kleine stap naar de tweede potentiële schoonheidsprijsverliezer: de VVD! Daar zijn ze weer. De jury is inmiddels de tel kwijt van alle keren dat deze partij door anderen voor de schoonheidsprijs is gediskwalificeerd, maar deze editie komt de oproep uit de eigen gelederen. Minister – of laat ons liever zeggen: megaster – David van Weel verklaarde dat zijn asielwetten niet de schoonheidsprijs verdienden, nadat de strafbaarstelling van illegaliteit door de PVV in de wet was gefietst. Maar ere wie ere toekomt: dit alles is te danken aan de VVD, die het onuitvoerbare en weinig effectieve voorstel op onnavolgbare wijze eigenhandig aan een meerderheid hielp. De jury prijst de ‘liberalen’ dan ook vanwege hun zelfdestructieve politieke ijdelheid, waarmee ze dit jaar zomaar eens naast de schoonheidsprijs kunnen grijpen.
De laatste, maar zeker niet de mooiste, is De Bondgenoten-deelneemster Chess. Hoewel wij als jury lineair geen seconde hebben gezien van dit op zichzelf al weinig fraaie tv-programma, bleven Instagramreels ons het nog veel minder stijlvolle optreden van Chess keer op keer voorschotelen. Vol bewondering aanschouwden we hoe de 28-jarige Tukker voor het oog van de camera vreemdging, zelfs nadat haar vriend had gesmeekt om terug naar huis te komen. Dat Chess uitgerekend door de vader van haar nieuwe vlam geen schoonheidsprijs wordt toegedicht, doet de jury erop vertrouwen dat ze met open armen ontvangen zal worden in haar nieuwe schoonfamilie.
Over twee weken horen we wie deze fel-onbegeerde prijs daadwerkelijk aan zich voorbij kan laten gaan, en daardoor zijn of haar wangedrag schouderophalend mag relativeren onder het motto: “het verdiende niet de schoonheidsprijs, maar…” De anderen staat het onzalige lot van missverkiezingswinnaars te wachten en moeten hun leven lang pleiten voor wereldvrede.
12.55 BelleVUe bezet
Na een kort nationaal intifada 
studentenprotest op de campus, loopt een groepje met maskers en keffiyehs het BelleVUegebouw in en verkondigt het gebouw te bezetten. Aanwezigen worden gevraagd het gebouw te verlaten, ook de Ad Valvas-redactie die bovenin het BelleVUegebouw zit. Vooralsnog blijven we aanwezig om hier verslag van te doen.
13.09 Politie aanwezig
Buiten staat een groepje van zo’n twintig mensen ter ondersteuning te scanderen: ‘disclose, divest, we will not stop we will not rest’. Een VU-medewerker draagt een gedicht voor uit Ghayath Almadhoun’s boek I have brought you a severed hand. Politie en VU-beveiliging kijkt toe.
13.31 Medewerkers uit gebouw
De VU-beveiliging verzoekt op last van de politie de medewerkers van BelleVUe – waar ook de redactie van Ad Valvas huist – het gebouw te verlaten.
13.40 Politie houdt vooral toezicht
De aanwezige politieagenten zeggen vooral hier te staan voor het geval de demonstratie uit de hand loopt, of er een tegendemonstratie komt. Besluiten over mogelijke ontruiming ligt volgens hen bij de VU en burgemeester Halsema.
Op hun Instagram heeft VU for Palestine een formulier geüpload voor mensen die zich willen aanmelden bij het protest. Daarin adviseren ze niet met de politie te praten, zeggen wat ze kunnen doen wanneer ze gearresteerd zouden worden, en delen ze de contactgegevens van een advocaat.
Ondertussen groeit de supportdemonstratie buiten gestaag. Er staan nu zo’n 60 mensen te scanderen. ‘1, 2, 3, 4, not a conflict not a war. 5, 6, 7, 8, Israel is a terrorist state.’
13.51 Meer politie arriveert
Er rijdt een politiebusje en een politieauto de campus op, met tien agenten die van een afstandje toe staan te kijken.
14.20 Sprekers nemen het woord
Verschillende – ongemaskerde – sprekers nemen het woord in een soort spontane teach-insessie. Iemand van het European Legal Support Center bijvoorbeeld, die onderzoek doet naar hoe het pro-Palestinageluid onderdrukt wordt op universiteiten. Een ander breekt een lans voor revolutionair optimisme.
14.53 Beveiliging overweegt ingang hoofdgebouw te sluiten
Wanneer een groepje demonstranten in de buurt van de draaideuren op het campusplein komt, overlegt beveiliging binnen wanneer ze die ingang zullen sluiten. Het dakterras is vandaag gesloten, meldt een VU-afdelingshoofd. Politie blijft op hun post, af en toe blijven medewerkers staan om toe te kijken maar de campus is verder business as usual. Ad Valvas heeft de VU om een reactie gevraagd.
15.15 Woordvoerder legt actie uit
Een woordvoerder van VU for Palestine zegt als eerste stap te willen dat de VU duidelijk is over welke samenwerkingsverbanden ze heeft met Israël. “De UvA doet dat ook gewoon.” Hij vindt dat er te weinig is veranderd in het VU-beleid sinds de bezetting van vorig jaar en stelt dat er zelfs onderzoeksbanden met Israël zijn bijgekomen. De “open” dialogen (hij mimet zijn vingers als aanhalingstekens) hierover hebben volgens hem niks bereikt.
Het gaat VU for Palestine niet om samenwerkingen met individuele Israëlische onderzoekers, als onderdeel van een onderzoeksgroep bijvoorbeeld, maar om samenwerkingen met Israëlische universiteiten en instanties. “Het gaat erom dat je de instituties boycot die genocide mogelijk maakt.” Ze blijven hier zo lang mogelijk staan, zegt hij. “Het zou mooi zijn als de VU straks zegt: we stoppen alle samenwerkingen met Israël, maar dat gaan ze toch niet doen.”
15.35 CvB-kantoor ook bezet
Het kantoor van het college van bestuur blijkt ook al sinds een uur of 13.00 bezet door demonstranten. Twee beveiligers staan voor de deur. Een van hen probeerde de demonstranten tegen te houden toen ze er naar binnen wilden, maar ze zijn toch doorgebroken. De demonstranten willen Ad Valvas binnenlaten, maar de beveiliging trekt de deur weer dicht. “Anders gaan ze dingen schreeuwen, aandachttrekken. We willen hier geen groepje verzamelen.” Collegeleden en andere VU-medewerkers mogen wel in -en uitlopen. Zo manoeuvreert een groep hoogleraren in toga en baret langs het groepje gemaskerde demonstranten die een spandoek ‘Vrij Palestina’ omhooghouden.
In een Instagramstory die VU for Palestine heeft gedeeld, is te zien hoe een VU-beveiliger daar tegengehouden moet worden door een collega terwijl demonstranten om hen heen staan. Volgens de poster dreigde hij de studenten te slaan. “Dit is een demonstratie, dit moet gefaciliteerd worden, hoe vervelend dat ook is”, zegt iemand buiten beeld.
16.30 Ingangen afgesloten
In een bericht op de site, schrijft de VU de demonstranten tevergeefs te hebben verzocht om BelleVUe en het kantoor van het college van bestuur te verlaten. Als ze op hun laatste vordering ook niet ingaan, ‘kunnen de demonstranten door de politie naar buiten worden begeleid’. De ingangen naar het campusplein zijn afgezet. Bij de ingang van het hoofdgebouw worden mensen om hun studentenpas en medewerkerpas gevraagd als ze naar binnen willen.
Bij de ingang van het hoofdgebouw worden mensen om hun studentenpas en medewerkerpas gevraagd als ze naar binnen willen.
De demonstranten staan nu aan zowel de voorkant als de achterkant van het BelleVUe. De voordeur is gebarricadeerd door vuilniscontainers. In het bericht van de VU schrijven ze dat demonstranten tot 15.45 de tijd hebben om vrijwillig te vertrekken. Een uur later is dat nog niet gebeurd. “De politie wil waarschijnlijk dat we gewoon weggaan, maar dat gaan we niet doen”, zegt een van de activisten door een megafoon. Politieagenten lopen tussen de voor- en achterkant van BelleVUe terwijl demonstranten achter hen aanlopen en ‘cops off campus’ scanderen. “Legaal gezien kan de VU niks doen, dus deze supportdemonstratie blijft” roept iemand door de megafoon.
17.01 Politiebus rijdt de campus op
Een politiebus met tralies voor de ramen rijdt het campusplein op. “Protect the doors” zegt een van de activisten terwijl een groepje voor de voordeur van BelleVUe gaat staan.
17.43 Meer politie komt aan
Er rijden vier nieuwe politiebusjes de campus op. De meeste agenten stappen uit, er staan nu zo’n vijftien agenten buiten. Of ze overgaan op ontruiming is niet duidelijk, maar ze splitsen op en gebruiken gezichtsbedekking. Door een megafoon vraagt een van de activisten de demonstranten rekening te houden met een politieactie.
18.18 Voorbereidingen op arrestatie
De actievoerders krijgen instructies wat ze moeten doen als ze gearresteerd worden en welke rechten ze hebben. Ze hebben volgens de spreker het recht om te protesteren, het recht op een advocaat, ze hebben de plicht zich te identificeren en als ze dat niet kunnen mag de politie ze maximaal drie dagen vasthouden zonder aanklacht. Eenmaal in de gevangenis hebben ze het recht op dieetwensen (vegetarisch, halal, koosjer etc.)
18.33 Politiebusje vertrekt
Nadat er steeds meer politiebusjes op het campusplein verschenen – minstens acht met zo’n dertig politieagenten – vertrekt een van de busjes weer. Er is geen ME aanwezig. Volgens de demonstranten is er nog geen officiële waarschuwing gegeven door de politie. Ze roepen op om zoveel mogelijk nieuwe mensen te laten komen, want: ‘safety is in numbers’.
18.56 Beveiliger betast kruis?
Een demonstrant bij de ingang van het bezette gebouw schreeuwt dat een beveiliger aan zijn kruis zat en dat hij te dichtbij staat, de beveiliger ontkent dit.
19.01 Speciale eenheid arriveert
In een grote politiebus arriveert de speciale eenheid van de politie, gekleed in sneakers, spijkerbroeken, (kogelvrije?) vesten, bivakmutsen en helmen. Uit een gesprek tussen een VU-beveiliger en een agent van de technische eenheid blijkt dat de politie gaat proberen binnen te komen.
19.09 Eerste vordering uitgeroepen
Op grond van artikel 138 van het Wetboek van Strafrecht moet iedereen die zich in of om het gebouw bevindt zich verwijderen. Anders gaan er mensen gearresteerd worden, deelt de politie mede.
19.24 Wapenstokken gereed
De politie heeft de wapenstokken en schilden tevoorschijn gehaald en dreigt met geweld om de actievoerders uit het gebouw te verwijderen. Een woordvoerder van VU for Palestine omschrijft de sfeer onder de demonstranten als angstig.
19.34 Politie dringt gebouw binnen
Een grote groep van zo’n twintig politieagenten, waarvan een groot deel met wapenstokken, loopt op de ingang van het BelleVUe-gebouw af. Ze duwen omstanders weg, rukken de containers die de ingang blokkeren weg en dringen het gebouw binnen. Buiten worden demonstranten vooral weggehouden van het gebouw.
19.58 Arrestaties uitgevoerd bij BelleVUe-gebouw
Actievoerders in het BelleVUe-gebouw worden gearresteerd en naar buiten geleid door de politie en in politiebusjes geladen. Sommige van hen schreeuwen dat ze pijn hebben, een van hen ligt op de grond. Een demonstrant is op haar nek geslagen, het is zichtbaar rood en gezwollen. Actievoerders bonken van buiten op de politiebussen waar hun mede-actievoerders in zitten. De inzittenden worden naar het politiebureau bij Bijlmer Arena gebracht. BelleVUe is ontruimd.
20.25 Politie gaat hoofdgebouw in
Agenten trekken nu naar het hoofdgebouw en gaan met wapenstokken naar binnen, vermoedelijk om het kantoor van het college van bestuur te ontruimen. Een GVB-bus staat klaar om de gearresteerden te vervoeren. Een demonstrant zet theme song The Imperial March van Star Wars op. Anderen delen broodjes uit.
21.02 Demonstranten uit het hoofdgebouw verwijderd
De demonstranten die het kantoor van het college van bestuur hadden bezet, worden gearresteerd naar buiten gevoerd en een bus in geleid. ‘You are not alone‘ scanderen omstanders, terwijl ze de weg blokkeren.
21.34 Zo’n veertig mensen gearresteerd
Volgens een woordvoerder van VU for Palestine zijn 35 à 40 van hun mensen gearresteerd. De politie is vertrokken. Het hoofdgebouw is gesloten, de andere gebouwen op de campus zijn alleen te betreden na het laten zien van een studentenpas of medewerkerspas. De campus loopt leeg. Ook de supportdemonstratie vertrekt. We sluiten dit liveblog.
“Lange tijd ben ik tijdens seks te veel gefocust geweest op de ander. Seks begon wanneer de ander opgewonden was en was voorbij als diegene klaarkwam”, zegt de 27-jarige VU-alumnus Sanne. “Na een periode van zelfontdekking kwam ik erachter dat seks ook om mij kon gaan.”
Ze is een van de bijna 200 respondenten van de seksenquête die Ad Valvas in maart en april uitvoerde, waarin VU-studenten ons vertelden hoe vaak ze seks hebben, hoe lang, waar, en met wie – maar ook waar ze het meest van genieten, wat hen onzeker maakt en waar ze spijt van hebben.
Wat opvalt: ze zijn hun seksleven door de jaren heen kritisch gaan benaderen en bewust aan het leren vormgeven. Ze durven steeds meer te vragen naar wat ze willen, weten ook steeds beter wat dat is naarmate ze met meer en met verschillende mensen en genders seks hebben, en proberen zich langzaam los te wrikken van verwachtingen die anderen van hen hebben.
Want hoewel seks iets is wat je met jezelf of met anderen doet, blijken veel studenten druk te voelen van mensen die niet onderdeel zijn van hun seksleven: de maatschappij, hun vrienden, familie.
Geneeskundestudent Layla (25), kwam weleens in studentenhuizen waar huisgenoten op whiteboards elkaars pandapunten bijhielden: 1 punt voor elke maand dat ze geen seks hadden gehad. “Zo studentikoos waren wij in onze flat niet, maar toch voelde ik vaak de behoefte om te laten weten als ik seks had gehad. Inmiddels boeit dat me echt niet meer.”
De respondenten blijken overwegend seks-positief: zolang seks met wederzijdse instemming, respectvol en veilig gebeurt, hebben ze daar een open, niet-oordelende houding tegenover. De bodycount van hun sekspartner interesseert ze weinig, of dat nou ‘veel’ of ‘weinig’ sekspartners zijn geweest.
‘Ook al doe ik het met mezelf, ik heb nog steeds een seksleven’
Op haar 17de had rechtenstudent Sanne (27, inmiddels afgestudeerd) een nare ervaring met seks. Nadat ze op een huisfeestje een bad trip krijgt van wiet, belandt ze met degene die het feest geeft – een oudere man – in bed. “Die dacht dat ik seks wilde, maar ik wilde alleen maar bijkomen. Het werd een verschrikkelijke nacht, waarin ik door mijn verdoofde staat en uit angst mijn grenzen niet kon aangeven.”
Jaren later, op haar 22ste, besluit ze mee te doen aan een cursus van The Safe Space Club. “Daar kreeg ik opnieuw biologieles en seksuele voorlichting. In plaats van de theoretische voorlichting op school ging het hier veel meer over hoe een orgasme zich opbouwt, wat consent is en wat je prettig vindt in plaats van wat je moet vermijden. Ik kan het iedereen aanraden.”
Haar ervaringen bij de sekscursus openen een pad naar experimenteren en zelfontdekking. “Ik heb een wilde periode gehad, met veel uitproberen en veel verschillende sekspartners achter elkaar. Uiteindelijk raakte ik verdoofd van het ontmoeten van nieuwe mensen. Ik ben toen de andere kant op gegaan, nu bestaat mijn seksleven uit me, myself and I. Ik luister soms erotische verhalen of experimenteer met speeltjes. Ik merk ook aan mezelf dat ik afhankelijk van mijn cyclus verschillende behoeftes heb. En ook al doe ik het met mezelf, ik heb nog steeds een seksleven. Ik voel dezelfde dingen als tijdens seks met een ander persoon.”
Haar zelfontdekking heeft haar veel gebracht, zegt Sanne. “Ik ken mijn grenzen nu veel beter en ik weet wat ik fijn vindt.” Onlangs heeft ze een onenightstand gehad en voor het eerst lukte het haar om klaar te komen. “Voorheen was ik te veel gefocust op de ander.”
Maar zeggenschap krijgen over je seksleven is een proces. De een zegt seks te hebben omdat ze het fijn vindt, de ander omdat hij het gevoel heeft dat het bij een relatie hoort, weer een ander ziet seks vooral als een middel om zich voort te planten, of behandelt het als een hobby. ‘Je kunt een bordspel spelen, en je kunt seks hebben, zo kijk ik ernaar’, schrijft de 25-jarige communicatiestudent Wendy.
Orgasmekloof
Alle mannelijke respondenten komen klaar tijdens de seks, terwijl 32 procent van de vrouwelijke respondenten niet klaarkomt. Rutgers-onderzoeker De Graaf: “Het heeft onder meer te maken met de belangrijke rol van penis-in-vaginaseks in het heteroseksuele script. Daar komen vrouwen nou eenmaal niet zomaar van klaar. Het belang van clitorale stimulatie is helaas nog niet bij iedereen doorgedrongen. In elk geval kunnen vrouwen biologisch gezien net zo makkelijk klaarkomen als mannen.”
Uit onze cijfers blijkt seksuele geaardheid ook een rol te spelen: niet-heterovrouwen komen vaker en consistenter klaar dan heterovrouwen. De Graaf: “Vrouwen gebruiken bij seks met een vrouw vaker hun tong of vingers en dat is efficiënter in het bereiken van een orgasme dan penis-in-vaginaseks. Als je seksueel plezier breder trekt dan alleen klaarkomen zijn de verschillen overigens minder eenduidig.”
Opvallend genoeg vinden zowel de mannelijke als de vrouwelijke respondenten het orgasme van hun partner belangrijker dan dat van henzelf. Sanne, die eerder al zei voorheen te veel gefocust te zijn op de ander tijdens seks, herkent dat. “Pas bij een recente onenightstand ben ik voor het eerst tijdens de seks klaargekomen.”
Filosofiestudent A.S. heeft een ingewikkelde relatie met orgasmes. “Mijn vriendin heeft een spiraaltje dus we hebben onbeschermde seks. Als ik voel dat ik ga klaarkomen vraag ik of ik dat in haar zal doen en dan zegt ze: doe wat je wilt. Maar dan weet ik niet of ze het erg vindt of niet – ook al zegt ze van niet. En dan gebeurt het toch en voel ik me schuldig dat ik haar achterlaat met de rommel. Klaarkomen voelt een beetje vies voor me. Ik kom ook sneller klaar dan ik zou willen. M’n vriendin is heel lief en geeft me veel ruimte om te ontspannen en het erover te hebben. Ik denk dat ik gewoon moeite heb met het ontvangen van plezier. Ik word er nerveus van als de focus op mij komt.”
Anticonceptie
Uit onderzoek van Rutgers blijkt dat het pilgebruik onder vrouwen tussen 2017 en 2023 is afgenomen van 30 naar 24 procent. “Van de jonge vrouwen die geen anticonceptie gebruiken, geeft een derde het niet willen gebruiken van hormonen als reden”, zegt Rutgers-onderzoeker De Graaf. Ook communicatiestudent Wendy stapte over van een hormoonspiraal naar een koperspiraal. “Het fuckte echt met mijn hormonen en had invloed op mijn mentale gezondheid. Ik voel me veel veiliger met m’n koperspiraal – minder variabelen die mijn gemoedstoestand beïnvloeden.”
In 2013 gingen er online schreeuwerige nieuwskoppen rond nadat arts Annie Dude in het Journal of Obstetrics & Gynecology een onderzoek publiceerde waaruit bleek dat vrouwen tussen de 15 en 24 steeds vaker het terugtrekken van de penis vóór ejaculatie verkozen boven hormonale anticonceptiemethoden als de pil. Dit zou ‘the pull-out generation’ worden. Ook onder onze respondenten is die methode na het condoom en hormonale anticonceptie de meest populaire. De Graaf: “Terugtrekken voor het klaarkomen is een lastig toe te passen methode, want je moet echt controle hebben over je orgasme.”
Een kwart van de ondervraagden gebruikt geen anticonceptie – al is een groot deel daarvan vrouwen die met vrouwen seks hebben. Bijna de helft van de seksueel actieven gebruikt geen soa-bescherming, en homomannen gebruiken die het meest.
Geneeskundestudent Layla vindt het nooit moeilijk om te beginnen over een condoom. “Ik heb weleens gehad dat een man dacht: nou, we hebben het voorspel gehad en nu gaat-ie erin. Dan zeg ik: pak je wel even een condoom? Ik heb daar een strakke lijn in, het hoort er gewoon bij.” Toch gebruikt ze niet altijd bescherming. “Liefde maakt blind, dus ik heb ook weleens gehad dat ik iemand leuk vond en dacht: we kunnen best zonder, want dit gaat toch nog lang duren.”
Sommigen kiezen ervoor geen seks meer te hebben omdat ze er geen plezier aan beleven of omdat ze het vooral doen vanwege andermans verwachtingen. Zo schrijft een mannelijke student: ‘Ik begon met seks vanwege sociale druk en omdat ik geen maagd meer wilde zijn. Nu ben ik gestopt en wacht ik op een partner met wie ik liefdevolle seks kan hebben.’ Een vrouwelijke student zegt al een paar jaar opzettelijk celibatair te zijn. ‘Seks is niks voor mij.’ 
Maar wat is seks? In de enquête die Ad Valvas verspreidde via sociale media en op de campus, is seks afgekaderd als intieme seksuele handelingen met jezelf of partner(s), en is zoenen daar niet onder gerekend. Op school leerde je vroeger misschien dat seks penis in de vagina betekent. Niet-heteroperspectieven werden weinig meegenomen. Voor een non-binair of transpersoon is seks mogelijk weer een ander verhaal, en voor iemand met een lichamelijke beperking kan seks er ook weer op een eigen manier uitzien.
Van de respondenten die hun definitie van seks gaven, noemt de helft penetratie, maar een groot deel daarvan nuanceert dat meteen: het hoeft niet, het is niet het enige dat ‘telt’, en het is afhankelijk van met wie je seks hebt. Anderen omschrijven seks als ‘de kwetsbare handeling waarbij je bij één of meer partners (inclusief jezelf) seksueel genot opwekt met als doel intimiteit te creëren’ en ‘penetratie met een man, of oraal en andere seksueel getinte handelingen met een vrouw’ of ‘wat de meeste mensen als voorspel zouden zien, zie ik vaak al als seks’.
Sommigen noemen in hun definitie van seks al het belang van consent: wederzijdse instemming met als doel om samen plezier te hebben. Of zeggen dat ze altijd dachten dat seks penetratie was, maar het daar inmiddels minder om proberen te laten draaien.
‘Seks voelt voor mij als een confessieruimte’
A.S. (22) groeide op in Peru. Zijn seksuele opvoeding is er een van uitersten. Zijn moeder mijdt seks als onderwerp. Als hij op zijn zestiende een eerste vriendinnetje heeft, zegt ze alleen dat hij een condoom moet gebruiken omdat ze hem anders ‘zou vermoorden’. Lijnrecht daartegenover staat zijn vader, die wanneer A.S. negen jaar is op mannen blijkt te vallen en een soort seksuele revolutie doormaakt. “Hij moedigde me aan mijn seksuele kant te ontdekken. Op een gegeven moment vond ik het een beetje kinderachtig worden. Hij was mijn vader, maar werd bijna een soort vriend.”
Als vijftienjarige maakt A.S. een Tinder-profiel aan. Hij gebruikt dat vooral om met mensen te praten. “Ik denk dat ik op zoek was naar bevestiging. Ik wilde me aantrekkelijk en gewild voelen.” Als hij merkt dat een van zijn contacten een man blijkt te zijn die zich voordoet als vrouw, raakt hij in paniek. Inmiddels zoekt hij met behulp van een psychoanalist uit waar dat verlangen om gewild te worden vandaan komt. Hij denkt zelf dat online praten over seks een fijne manier voor hem was om zijn seksualiteit af te tasten. Ook nu houdt hij ervan tijdens de seks veel te praten: over wat hij voelt en over fantasieën die hij heeft. Hij geeft zijn sekspartner graag complimenten. “Seks voelt voor mij als een soort confessieruimte.”
Hij realiseert zich door therapie langzaam dat hij bang was voor seksualiteit in het ‘echte’ leven. “Het is nu nog steeds makkelijker voor me om me te richten op het genot van de ander – ik plaats mezelf een beetje buiten de seks.” Na de seks voelt hij zich soms leeg of verdrietig. Met zijn huidige partner kan hij het hier goed over hebben. Vanuit zijn studie filosofie analyseert hij vaak zijn kijk op seks. “Ik ben geneigd alles te verklaren vanuit mijn ouders. Maar dat is niet het hele verhaal.”
Groot onderdeel van hun ontdekkingstocht: praten met hun sekspartner voor, tijdens en na de seks. Ze vragen de ander wat ze fijn vinden, vragen hun sekspartner om dingen te doen die fijn voor henzelf zijn, controleren tijdens de seks of het goed gaat en bieden nazorg na ruwe seks. Pillow talk maakt inmiddels deel uit van het rijtje intieme handelingen.
Maar het begint allemaal veelal met consent. Sinds 1 juli 2024 geldt er een nieuwe Zedenwet in Nederland, die consent centraal plaatst in plaats van dwang. Onvrijwillige seks is daarmee strafbaar, ook zonder fysiek verzet. De internationale slogan ‘Consent is sexy’ probeerde het begrip van een juridische vereiste naar een aantrekkelijk onderdeel van het seksleven te maken. 
Filosofiestudent A.S. zag opgroeiend in Lima dat mannen vrouwen in clubs betastten zonder toestemming. Het maakte hem extra voorzichtig. “Ik vraag de eerste keer altijd of ik iemand mag zoenen. Ik neem het nooit voor lief dat mensen me consent geven, maar op een gegeven moment vertrouw je elkaar en vraag je niet meer bij elke handeling toestemming. Dan vertrouw je er ook op dat de ander het zegt als ze iets niet fijn vinden.” Ook Layla vraagt om consent. Vooraf, en soms ook tijdens de seks. “Ik heb weleens gehad dat ik vroeg: mag ik je pijpen? En dat hij zei: nee, liever niet. Consent zit hem ook in het vragen of wat je doet fijn voor iemand voelt en achteraf vragen hoe het was.”
Respondenten die met een grote groep mensen over seks praten (hun vrienden, sekspartner, familie, studiegenoten, mensen op online fora of een therapeut) vragen vaker om consent dan de studenten die alleen over seks praten met hun vrienden of sekspartner. Ook mannen vragen vaker om consent dan vrouwen. Een kwart van de vrouwen vraagt nooit om consent, tegenover slechts 8 procent van de mannen die dat nooit doet.
Volgens Hanneke de Graaf, onderzoeker bij expertisecentrum seksualiteit Rutgers, komt dat doordat het ‘initiatief’ stereotiep gezien vaak bij mannen ligt. “Als de man al het initiatief neemt, en zelfs consent vraagt, is het natuurlijk een beetje gek om daarna als vrouw te controleren of de man het ook wil.”
‘Ik heb mijn identiteit lang gekoppeld aan seks’
Wendy (24) groeide op in Montréal en studeert sinds twee jaar in Amsterdam. Haar eerste seksuele ervaring is traumatisch, op jonge leeftijd. Op haar veertiende heeft ze voor het eerst vrijwillig seks. “Een jongen die ik leuk vond kwam de airco repareren, mijn moeder ging de deur uit en ik verleidde hem. Echt een pornoscène – via porno heb ik ook geleerd wat seks is.”
Thuis is seks geen onderwerp. “Ze hebben me nooit neergezet om ‘het gesprek’ te voeren. Ik kan me alleen herinneren dat mijn moeder tijdens het eten een keer zei dat als je geen condoom hebt, je gewoon op tijd moet terugtrekken. Wel wat controversieel.” Op haar vijftiende raakt ze zwanger; de abortus wordt geregeld via de schooldokter.
Met haar toenmalige vriendje begint ze te experimenteren met bondage, rollenspellen en consensuele non-consent – het uitwerken van een verkrachtingsfantasie. “Omdat ik daarin het slachtoffer was, kon ik mijn eigen traumatische sekservaring verwerken. Kink is voor veel mensen een manier om controle terug te nemen over trauma. In een dierlijke toestand, maar met vertrouwen en plezier erbij – de angst voelt dan veilig.”
Op haar achttiende bezoekt ze haar eerste kink-evenement. In Amsterdam blijkt die scene nog groter. Ze leert er omgaan met grenzen door ‘groen’, ‘oranje’ of ‘rood’ te zeggen en zonder uitleg seks te kunnen stoppen. Ook leert ze het belang van aftercare – knuffelen en napraten na de seks.
Het maakt haar aanweziger. Vroeger deed ze dat anders. “Ik ben best wel een people pleaser. Ik wilde die pornoster zijn en fakete orgasmes om het opwindend te maken voor de ander. Ik heb mijn identiteit lang gekoppeld aan iemand die veel seks heeft. Maar ik ben niet altijd het meisje dat zin heeft om de hele nacht geneukt te worden door vreemden.” Inmiddels weet ze beter wat ze wil. Het is net uit met haar vriend. “Hij was geen fan van anale seks. Ik dacht: de liefde is groter dan mijn behoefte daaraan. Maar elf maanden later dacht ik: waar hou ik eigenlijk meer van?”
Maar toestemming vragen alleen blijkt niet genoeg om de hoeveelheid onvrijwillige seks terug te dringen. De Franse filosoof Manon Garcia schrijft in haar boek Consent dat een van de grootste obstakels van daadwerkelijke consent de mens zelf is. Consent geven suggereert vrijwillig handelen, maar we zijn ons vaak niet goed bewust van wat we daadwerkelijk willen en welke consequenties dat heeft. Iets meer dan de helft van de ondervraagde studenten vraagt vaak of altijd om consent. In onze enquête zeggen twee studenten weleens seksueel over andermans grenzen heen te gaan. Een kwart weet dat niet zeker. “Het jammere is dat je een grens van jezelf soms pas achteraf voelt”, zegt Layla. “Dan laat je jezelf toch een beetje overhalen, maar voel je je achteraf rot.”
De afgestudeerde Sanne (zie kader 1) herkent het probleem. Lange tijd was ze zich onbewust van haar eigen grenzen. “Ik heb die pas op latere leeftijd leren kennen en durven aangeven, al vind ik dat nog steeds lastig. Omdat ik mijn eigen grenzen niet kende, ben ik misschien ook wel over andermans grenzen heengegaan.” Ook Wendy heeft weleens seks gehad terwijl ze daar eigenlijk geen zin in had, net als 35 procent van onze respondenten. “Niet omdat ik niet durfde te zeggen dat ik geen zin had, maar omdat ik dacht: dit ben ik toch? Een soort beest dat altijd seks wil hebben?” De keren dat Layla spijt had na de seks, was niet omdat ze geen consent gaf. “Het zijn vaak mensen die ik in de club ontmoet, vaak heb je dan allebei een drankje op. De dag erna word je naast iemand wakker en dan denk je: heeft dit echt iets toegevoegd aan mijn leven?” 
Spijt na seks heeft voor onze respondenten vaak meer dan één oorzaak. Voor sommigen spelen drank en drugs een rol in het maken van keuzes, anderen voelen sociale druk om seks te hebben, druk vanuit de sekspartner of vrienden of ze noemen het patriarchaat. Een schokkende 1 op de 5 respondenten heeft weleens seks onder dwang gehad, en nog eens tien respondenten weten dat niet zeker. De covidperiode bemoeilijkte het daten, en specifiek het grenzen aangeven, herinnert Layla zich. “Je kon niet echt ergens heen, dus sprak veel sneller meteen bij iemand thuis af. Ik wilde eigenlijk naar huis, maar hij drong steeds aan om nog even te blijven. De seks die erna kwam was verre van fijn. Gelukkig heb ik dat niet vaak meegemaakt.”
Een respondent schrijft: ‘Casual seks is in onze generatie genormaliseerd. In mijn ervaring, en in die van mijn vrienden, mist er soms wederzijds respect. Het is belangrijk om te onthouden dat het nog altijd een heel intieme handeling is.’ Filosofiestudent A.S.: “Ik ben aan het onderzoeken wat mijn grenzen zijn, wat alleen fantasieën zijn en wat ik echt wil. Ik ben aan het leren hoe mijn seksleven van mij kan worden.”
‘Seks was iets wat je bewaarde voor het huwelijk’
Geneeskundestudent Layla (25) noemt zichzelf een laatbloeier. Ze had voor het eerst seks toen ze bijna 20 was. “Door seksuele voorlichting op school zag ik seks als iets wat je doet om kinderen te krijgen.” Thuis kreeg ze een islamitische opvoeding. “Niet heel extreem, maar wel met die normen en waarden. Seks was iets wat je bewaarde voor het huwelijk. Maar aan het eind van mijn tienerjaren merkte ik dat ik er best veel behoefte aan had.”
Inmiddels heeft ze 47 sekspartners gehad. “Ik hou een lijstje bij in mijn telefoon.” Die seks heeft ze vooral met onenightstands en dates. Sekspartners vragen haar geregeld wat ze lekker vindt. “Als ze me beffen vraag ik of ze me er ook bij vingeren en ik weet welke standjes ik fijn vind.” Haar favoriete standjes zijn doggy (met holle rug, voegt ze toe), missionaris met haar benen op de schouders van haar sekspartner, en lepeltje-lepeltje.
Ze is voorzichtig bezig haar interesse in vrouwen af te tasten, al weet ze niet precies hoe ze die aantrekkingskracht moet omschrijven. Ze heeft een keer een seksuele ervaring met een vrouw gehad op een feestje. “Het zoenen was al spannend, ik durfde haar niet oraal te bevredigen. Die angst zou ik bij een man niet hebben. Ik merk dat ik die kant van mijn seksualiteit niet bewust opzoek. Misschien omdat er de angst is om verliefd te worden op een vrouw. Ik ben bang dat ik dan zou moeten kiezen tussen haar en mijn ouders.”
Ze merkt dat maatschappelijke normen haar seksuele vrijheid soms beperken. “De norm is slank, maar wel met grote billen en borsten. Ik merk dat ik in bepaalde standjes denk: zo komt mijn buikvet er ongunstig uit, en dan doe ik iets anders. Dat haalt me echt uit het moment. Ik heb weleens mijn shirt aan willen houden tijdens de seks. Dan zeggen ze: doe hem uit! Inmiddels denk ik vaker: nee, vandaag voel ik hem niet. Ik hou hem aan. Als ik met iemand ben die ik echt vertrouw, heb ik betere seks. Dan hoef ik me niet af te vragen hoe ik eruitzie.”
Verantwoording
Dit artikel is gebaseerd op een enquête onder 190 studenten en interviews met vier studenten. De resultaten van de enquête zijn niet statistisch representatief voor de volledige gemeenschap van VU-studenten en kunnen daarom niet als significant worden beschouwd. Wel bieden de uitkomsten, in combinatie met de persoonlijke ervaringen uit de interviews, een indicatief beeld van hoe studenten aan de VU seksualiteit beleven.
Vanwege privacy zijn de namen van Wendy, Sanne en Layla gefingeerd. Hun echte namen zijn bekend bij de redactie.
Men gaat er vaak vanuit dat de Atheense Agora de ruimte was waar de dialoog van de democratie vorm kreeg. Herodotus, de vader van de geschiedenis, putte er inspiratie uit voor zijn stelling dat gelijk spreekrecht de burger macht geeft. Voor hem was de Agora het toonbeeld van volksmacht: eenmaal verlost van tirannen, bleek Athene tot grootse prestaties in staat.
Ook de socioloog Zygmunt Bauman prees de Agora als de “levensvorm van de democratie”. Kritische historici waarschuwen echter: de Agora van Herodotus draaide vaker om propaganda en het sturen van de massa dan om gelijkheid. In zekere zin was de antieke Agora – net als de huidige sociale media – een politiek geladen marktplaats waar waarheid en leugen naast elkaar bestonden, en waar men even makkelijk werd bedrogen als overtuigd.
Wie kijkt naar het symposium The Risks of Weaponizing International Law in het Agora-centrum op 7 mei, ziet dat de Atheense en de VU Agora diepe gelijkenissen vertonen. Beide zijn marktplaatsen van ideeën waar vrijheid een grap is geworden. Het gelijk spreekrecht dient hier enkel als podium voor de ontmenselijking van Palestijnen en het opschorten van het recht.
Het lijkt wel alsof de geschiedenis de VU bespot door haar zalen te vernoemen naar Griekse ruimtes waar vrouwen en tot slaaf gemaakten werden uitgesloten. Als “niet-Europese barbaar” – om met Sinan Çankaya te spreken – blijf ik me verbazen over de hypocrisie van vrijheid in liberale democratieën. De ruimte voor dialoog krimpt zodra de VU Agora op 7 mei wordt “belegerd” door beveiliging. Alle middelen worden ingezet om de zalen te vergrendelen, enkel om een symposium te beschermen dat in slechts één van die zalen plaatsvindt.
Deze beveiliging dient ter bescherming van historici zoals professor Danny Orbach. Hij stelde eerder in een opiniestuk dat hulp aan Gazanen door Israël gecontroleerd moet worden om Hamas ten val te brengen, en beargumenteerde dat collectieve bestraffing van de bevolking militair gerechtvaardigd is.
Samen met anderen publiceerde Orbach het rapport Debunking the Genocide Allegations. Hierin jongleren academici, als circusartiesten, met cijfers en grafieken om het publiek te verblinden en wreedheden wit te wassen. Het dodental van Palestijnen wordt gerelativeerd op een wijze die doet denken aan Holocaustontkenners die archieven misbruiken om slachtofferaantallen te minimaliseren. Dit is de “grap” van de Agora: vrijheid verwordt tot een spel van misleiding dat slechts voor een selecte groep geldt.
Mijn bezwaar richt zich niet primair op het rapport, Danny Orbach of de organisatoren van het symposium, de armoede van hun argumenten spreekt voor zich. Mijn bezwaar richt zich op het VU-management. Zij lijken niet te begrijpen dat academische vrijheid niet draait om de hoeveelheid verschillende sprekers, maar om wat er daadwerkelijk wordt gezegd en wat de effecten daarvan zijn.
Het management negeert de inhoud tot de vlam in de pan slaat. Men hanteert een dubbele standaard: academische vrijheid geldt blijkbaar wel voor hen die de oorlogsmachine smeren met cijfers, maar niet voor degenen die Israël een apartheidsstaat noemen of een Teach-In over Gaza organiseren.
De VU presenteert zich als een gemeenschap van gelijken, maar die status is slechts voor weinigen weggelegd. De huidige rector beroemt zich op zijn begrip van intersectionaliteit, maar ondertussen biedt de universiteit een podium aan desinformatie en transfobie onder het mom van “diverse perspectieven”.
Wat het management niet inziet, is dat uitsluiting juist een middel kan zijn om ontmenselijking te ontmantelen. Het weren van hen die minderheden lastigvallen, mensen misgenderen of de oorlogsmachine voeden, is juist wat een ruimte inclusief maakt.
Door dit symposium te faciliteren, herinnert de VU haar personeel en studenten eraan dat academische vrijheid hier synoniem staat aan de verheerlijking van geweld en onmenselijkheid. Na 7 mei 2026 is de academische vrijheid aan de VU niets meer dan de grap van de Agora.
Antropoloog Younes Saramifar is onderzoeker/docent aan de VU. Dit is een contextuele vertaling uit het Engels.
De oorlog van de Verenigde Staten tegen Iran heeft ook gevolgen voor Iraanse studenten in Nederland. Ze maken zich zorgen om familie en vrienden in hun thuisland, maar ze hebben ook te kampen met praktische problemen hier.
De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft een brief gestuurd aan alle universiteiten en hogescholen. Daarin vraagt de vakbond om hulp voor deze studenten, en dan vooral financiële steun.
Deze studenten komen van buiten Europa en daarom mogen ze hier maximaal 16 uur per week werken. Ze hebben hier geen recht op studiefinanciering. Als ze niet bij hun rekening kunnen, hebben ze vaak niet genoeg om rond te komen. Volgens de LSVb geeft dat zorgen over om hun rekeningen en huur.
De vakbond waarschuwt ook tegen polarisatie rond Iran en de oorlog. Die doet de mentale druk op deze studenten toenemen, meent de LSVb. “Dit heeft een grote impact op hun welzijn en het halen van hun diploma.”
“Daarom roepen wij jullie op om solidair om te gaan met deze studenten en ze te helpen”, staat in de brief. Universiteiten en hogescholen zouden deze studenten wat ruimte moeten geven, ook door soepel met het bindend studieadvies om te gaan en meer herkansingen te geven.
Een aantal instellingen doet dit al, erkent de vakbond, “en daar zijn wij heel blij mee, maar tegelijk lukt dit niet overal en dat heeft grote gevolgen voor de student.”
“We kunnen ons niet voorstellen hoeveel stress deze studenten hebben”, zegt LSVb-voorzitter Maaike Krom in een persbericht over de brief. “Ze kunnen op dit moment geen kant op. Een tentamen is het laatste waar je je dan druk over maakt.”
Volgens de laatste cijfers studeren er 1.200 Iraanse studenten in het Nederlandse hoger onderwijs, van wie meer dan de helft in het hbo.
“Wij hebben begrip voor de lastige situatie waarin deze studenten zich kunnen bevinden”, zegt de Vereniging Hogescholen. “Het probleem is bij ons bekend. Hogescholen kijken wat ze redelijkerwijs kunnen betekenen voor deze studenten.”
Zo reageert ook universiteitenvereniging UNL. “Universiteiten hebben aandacht voor het lot en welzijn van Iraanse studenten”, zegt een woordvoerder. “We gaan graag met de LSVb in gesprek over de signalen die zij krijgen.”
“Ingewikkeld”, “overbodig”, “totaal krankjorum” en “hij mag terug de kast in”. Nee, dit gaat niet over een homoseksuele tiener in Staphorst. Deze reacties kwamen los na het uitlekken van een taalgids die rondgaat binnen het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Voor een reeks taaltips die overduidelijk zijn opgesteld met het idee dat niemand er aanstoot aan neemt, is het eigenlijk best ironisch hoe snel dat onbenullige pdf’je landswijd werd verguisd. Voor de goede orde: we hebben het over niet meer dan een conceptuele richtlijn voor wat ambtenaren. En toch reageert onze natie als een meute opstandige tweedeklassers die onverwacht een woordenlijst voor Frans krijgt opgedragen, voor een cijfer.
Het is dus volslagen overbodig om mijzelf als een aasgier nog op zo’n uitgekauwd stuk rood vlees te storten. En toch ga ik het doen. Verlekkerd door adviezen als ‘Jij-dag’ in plaats van Moeder-/Vaderdag, hebben die bloeddorstige roofdieren bij het vermalen van de taalgids namelijk iets over het hoofd gezien.
Het voornaamste uitgangspunt van het document is dat “ieder mens uniek is”. Ik citeer: “We willen mensen niet reduceren tot één eigenschap of groep”. Daarom wordt aangeraden ‘lhbtiq+ personen’ te gebruiken in plaats van ‘lhbtiq+’ers’. In hetzelfde straatje vallen ‘thuiszittende jongeren’ (in plaats van ‘thuiszitters’), ‘personen met handicap’ (in plaats van ‘gehandicapten’), ‘personen die blind zijn’ (in plaats van ‘blinden’) en ‘personen tussen de 62 en 85 jaar oud’ (in plaats van ‘babyboomers’).
Het patroon is duidelijk: zelfstandige naamwoorden ‘reduceren’ al die o zo unieke mensen tot één eigenschap. Dat vind ik een heel bijzondere taalopvatting. Bovendien wordt hij selectief nageleefd door de gids zelf. Die rept onverbolgen over ‘Nederlanders’, ‘schoolbestuurders’, ‘docenten’ en ‘experts’.
Dat onderscheid wringt. Zelfstandige naamwoorden zijn volgens de gids prima, zolang het iets positiefs betreft. Maar jegens gemarginaliseerde groepen zijn ze plotseling kwetsend? Welk signaal geeft dat? “Ik noem je geen lhbtiq+’er hoor, ik wil je niet beledigen!”
Mijn punt is: zulke eufemismen infantiliseren de mensen waarover het gaat. Onder het juk van goede bedoelingen krijgen zij in ons taalverkeer een aparte behandeling. Een behandeling met zijwieltjes en zwembandjes.
Natuurlijk zie ik dat een deel van deze woorden onderwijl ‘besmet’ is geraakt met een nare bijsmaak. Maar is het dan de juiste oplossing om ze taboe te verklaren? Dan wacht deze woorden hetzelfde lot als ‘allochtoon’; ooit gesmeed als neutraal alternatief voor ‘gastarbeider’ of ‘buitenlander’, nu eigendom van het xenofobisch arsenaal.
Laten we onze taal terugveroveren, als een D66-leider die trots met de Nederlandse vlag staat te zwaaien. Willen we minderheidsgroepen écht gelijkwaardig behandelen, dan moeten we ze ook de woorden geven die passen bij een volwaardig, onafhankelijk deel van de samenleving: zelfstandige naamwoorden. Het woord zegt het eigenlijk al.
Vrijdag 10 april was het weer raak. De donkerblauwe flat op studentencampus Uilenstede zat onder water. Niet douchen, geen afwas, niet wassen, en niet het toilet doorspoelen. “Niet kunnen schoonmaken zorgt echt voor een heel vies huis. Maar niet kunnen doorspoelen is nog wel het meest vervelend. Elke keer met een emmer water teruglopen vanuit het sportcentrum”, vertelt flatbewoner Mandana Sotodeh. Bij elkaar geteld zat de flat dit jaar al zeven dagen zonder water. Met als absoluut dieptepunt vier dagen achter elkaar afgelopen maart.
Naar aanleiding van deze aanhoudende problematiek stelde raadslid Yasmin Alassar mondelinge vragen namens GroenLinks-PvdA/PRO tijdens de gemeenteraad woensdagavond 15 april. “Hoe verklaart het college dat dit probleem al geruime tijd speelt zonder structurele oplossingen?” en: “Heeft de gemeente het afgelopen jaar iets gedaan om dit probleem op te lossen?”, vroeg Alassar.
Opvallend genoeg vertelde wethouder Adam Elzakalai dat de eerste signalen pas afgelopen april bij hem terecht zijn gekomen, terwijl de problematiek al sinds vorig jaar februari speelt. Hierna heeft hij “direct contact opgenomen” met de woningcorporatie en inmiddels heeft de gemeente een stappenplan ontvangen van DUWO waarin staat hoe zij dit wil oplossen. “Ik ben van mening dat DUWO zelf ook wel die urgentie voelt”, aldus Elzakalai. “Als eigenaar zijn zij verantwoordelijk, dus is het aan DUWO om het op te lossen.” Voor compensatie hoeven studenten niet op de gemeente te rekenen. Elzakalai: “Dat moet DUWO doen. Ik ga er wel vanuit dat ze dat doen.”
De bewoners van de flat geloven dat niet zo. Financiële compensatie? In totaal ontvingen bewoners slechts 15 euro voor alle keren dat de watervoorziening het niet deed. “Dat is echt bullshit”, vindt bewoner Sophie Verkuil. “Ze nemen hun verantwoordelijkheid niet. Het boeit DUWO echt geen fuck.”
Op de vraag waarom de problematiek al zo lang aanhoudt, werd door
wethouder Elzakalai woensdagavond niet echt antwoord gegeven. Uit gesprekken met flatbewoners blijkt dat niet de monteurs het probleem zijn, maar de laksheid van DUWO. Bewoner Imke sprak afgelopen vrijdag met de monteur op haar eenheid die de waterpomp had vervangen. “Hij gaf aan dat dit steeds een kortetermijnoplossing is, maar dat het echte probleem, dat bij een andere pomp ligt, niet wordt opgelost. Maar DUWO wil niet naar hem luisteren, waardoor hij bijna maandelijks terug moet komen als de kelder opnieuw vol met water staat.” Dat leidt soms tot schrijnende situaties. “Eén keer moest de brandweer komen om alles leeg te pompen omdat DUWO het zo had opgefokt”, herinnert Verkuil zich afgelopen zomer.
Daarnaast is de communicatie met en van DUWO ronduit slecht, aldus verschillende bewoners. Uit berichten van studenten in de groepsapp van de flat blijkt dat DUWO de problematiek onvoldoende doorgeeft aan de bedrijven die moeten helpen. ‘De monteurs zijn alleen op de hoogte dat we geen warm water hebben dus heb nu ook vermeld dat we helemaal geen water meer hebben’, schreef een bewoonster in de WhatsAppgroep. Iemand anders die met DUWO belde schreef dat de woningcorporatie ‘heel verbaasd was’ om van de problemen te horen.
Reactie DUWO
DUWO zegt tegen NH Nieuws dat het huidige systeem de afgelopen periode draaiende gehouden werd met regulier onderhoud, in afwachting van een grotere renovatie van de campus. Voor het einde van het jaar moeten de problemen permanent opgelost zijn.