Opinie

14 november 2012

Verwaarloosde organisaties hebben recht op aandacht

Aandacht en structuur, dat is waar het om draait, weet iedere opvoeder - en dat is net zo in organisaties, aldus organisatieadviseur Joost Kampen.

In verwaarloosde organisaties, waar het moeilijk is te ontsnappen aan de schadelijke patronen tussen leidinggevenden en medewerkers, kan de kennis van de orthopedagogiek dan ook nuttig zijn.  Joost Kampen proveerde erop, en werd genomineerd voor de Junior Societal Impact Award. Hieronder zijn pleidooi voor duurzame organisatieverandering.

Verziekte verhoudingen

Ik krijg veel respons op mijn proefschrift van vakgenoten en uit organisaties waar hardnekkige problemen bestaan of waar veranderingen steeds mislukken. Met het concept verwaarloosde organisatie, waarbij de verhoudingen in alle lagen verziekt zijn en de meest basale dingen en dagelijkse routines zoals op tijd komen of elkaar groeten allesbehalve vanzelfsprekend zijn, heb ik kennelijk taal gegeven aan verandervraagstukken die al langer bestaan en door vele organisatieprofessionals herkend worden. Opeens blijken pedagogische begrippen als aandacht, structuur, grenzen stellen en voorspelbaarheid ook nuttig en nodig in organisaties met volwassen medewerkers.

En de bankwereld dan?

De reacties die ik krijg komen uit gemeenten, hogescholen, universiteiten, zorginstellingen, welzijnsorganisaties, openbaar vervoer, brandweer, politie, waterschappen en ministeries. Maar niet uit het bedrijfsleven. Komt verwaarlozing daar niet voor? De verschijningsvormen emotionele en verwennende verwaarlozing lijken anders juist wel te passen bij banken en verzekeringsmaatschappijen. En wat te denken van vakbonden of politieke partijen? Dat zijn ook organisaties waar het mis kan gaan, maar daar hoorde ik niets van.

Heb ik een taboe onthuld? Bestuurders en directeuren zullen niet graag erkennen dat zij hun organisatie verwaarloosd hebben: verwaarlozende ouders schamen zich. Ze zijn niet schuldig, het is vaak onvermogen en geen opzet. Maar ze zijn wel verantwoordelijk, dus het is onterecht dat ze de andere kant op kijken.

Achter de voordeur

Onderzoek naar de werkelijkheid in organisaties verdient überhaupt meer aandacht. Wat speelt zich achter de voordeur af? We ontdekken te laat dat de hygiëne in ziekenhuizen al jaren niet goed is door menselijk gedrag. We gaan dat vervolgens oplossen door nog meer protocollen te schrijven en nog meer audits te doen. Veel beter zou het zijn als leidinggevenden met medewerkers in gesprek gaan en de vraag stellen waarom zij doen wat ze doen.

Ik maak me zorgen over de financiële sector. In de glazen paleizen van de zakenbanken gaat de verwennende verwaarlozing gewoon door, met bonussen die precies hetzelfde zijn als de dure cadeaus van de vader die altijd op zakenreis is.

Basale dingen

Mijn onderzoek zet aan tot duurzaam veranderen van organisaties. Met snel en goedkoop bereik je geen duurzame verandering. Je moet net als bij kinderen ook bij medewerkers aansluiten op hun ontwikkelingsniveau. Soms moet je echt beginnen met heel basale dingen, zoals iemand aanspreken op zijn gedrag.

Met mijn nominatie wordt erkend dat mijn proefschrift een bijdrage is aan evidence based consultancy. Organisatieadvies of managementconsultancy mag wat mij betreft veel intensiever op zoek naar wetenschappelijke onderbouwing van adviezen en interventies. Naar mijn overtuiging is het nog te vaak zo dat 'wie betaalt, bepaalt'.

Joost Kampen

hits 15

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.