Opinie

19 augustus 2012

Versoepeling ontslagrecht is onnodig én ongewenst

Willem Bouwens, hoogleraar sociaal recht, zet uiteen waarom de versoepeling van het ontslagrecht geen oplossing is.

Diverse politieke partijen willen het ontslagrecht versoepelen. Voor beëindiging van de arbeidsovereenkomst tegen de wil van de werknemer heeft de werkgever nu meestal voorafgaande toestemming van het UWV Werkbedrijf nodig of moet hij een ontbindingsprocedure bij de kantonrechter voeren. Het plan is kort gezegd om voortaan ontslagen alleen nog achteraf op initiatief van de werknemer door de kantonrechter te laten toetsen.

Ons ontslagrecht is echter niet zo star als vaak wordt verondersteld. Er worden jaarlijks tienduizenden werknemers tegen hun wil ontslagen. In de OECD-statistieken neemt Nederland op het punt van Employment Protection Strictness een middenpositie in. Duitsland scoort hoger dan Nederland. Versoepeling van het ontslagrecht heeft ook geen structureel positief effect op de werkgelegenheid. Diverse economen toonden bovendien aan dat lossere dienstverbanden ten koste gaan van de arbeidsproductiviteit van werknemers en de innovatieve kracht van bedrijven.

De plannen brengen een ernstige verslechtering van de rechtspositie van werknemers mee. Zij zullen zelf een rechtsprocedure moeten aanspannen om de redelijkheid van het ontslag ter discussie te stellen. De drempel daarvoor is hoog: de procedures zijn lang en kostbaar en de uitkomst is onzeker. Maar er staat meer op het spel dan de bestaanszekerheid van het individu. Een versoepeling van het ontslagrecht zal de machtsverhoudingen in het bedrijf veranderen. Een werknemer die zo op straat kan worden gezet, bedenkt zich wel twee keer voordat hij beslissingen van het management bekritiseert of misstanden aan de kaak stelt.

Een argument voor versoepeling van het ontslagrecht is dat het de kloof zou verkleinen tussen insiders - personen met een vast contract – en outsiders – mensen die uitsluitend werken op basis van flexibele contracten. Mijns inziens zal het ook na versoepeling voor werkgevers gunstig blijven gebruik te maken van tijdelijke contracten, omdat dergelijke contracten gemakkelijker verbroken kunnen worden dan die voor onbepaalde tijd. Een belangrijke reden voor het aangaan van flexibele contracten is bovendien niet het ontslagrecht, maar andere verplichtingen van de werkgever, zoals de verplichting bij ziekte twee jaar loon door te betalen. Deze verplichtingen blijven bij een versoepeling van het ontslagrecht onaangetast. Zeker eenvoudig vervangbare arbeidskrachten zullen derhalve niet tot insider promoveren. Sterker nog, kansarme insiders – 55-plussers en gehandicapten – zullen eerder worden ontslagen en vervangen door flexibeler personeel.

Ook voor werkgevers is afschaffing van de preventieve ontslagtoets niet per se voordelig. De procedures bij UWV en kantonrechter zijn laagdrempelig, relatief snel en goedkoop. Het oordeel van een onafhankelijke derde dat er redelijke gronden voor ontslag bestaan, heeft een positief effect op de acceptatie van het ontslag door de werknemer, waardoor verdere procedures worden beperkt. De preventieve toets voorkomt ook dat een onvoldoende onderbouwd of slecht gedocumenteerd ontslagvoornemen wordt geëffectueerd. Zonder deze toets zullen vooral kleinere bedrijven vaker fouten maken bij het ontslaan van personeel, en dat kan grote financiële gevolgen hebben.

door Willem Bouwens

Bouwens en collega’s van de rechtenfaculteiten van de Erasmus Universiteit Rotterdam, de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit van Tilburg en de Universiteit Utrecht, hebben hun grote bezwaren tegen de in het Lenteakkoord geformuleerde plannen met het ontslagrecht en de Werkloosheidswet (WW) uiteengezet in een brief aan de Tweede Kamer.

Willem Bouwens

{ Lees de 2  reacties }

hits 33
Door Henk Peters op 02 september 2012

Hopelijk wordt er naar personen zoals schrijver dezes geluisterd. Dit zijn immers mensen die toch veel meer verstand van zaken hebben dan een politicus die niet weet waar hij over praat.

Door Henk Peters op 05 december 2012

Wat is er gebeurd met deze brief van wetenschappers? Deze wordt gewoon genegeerd door deze a-sociale regering. Wie spreekt nu nog over deze brief? Wrijf deze Rutte en Samsom toch eens onder de neus.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.