Opinie

31 maart 2015

Twee hoeraatjes voor de democratie

Haal de plannen van het nieuwe bestuursmodel van tafel en maak van de rector magnificus een gekozen bestuurder.

Vrijdagavond  was ik op het Maagdenhuis. In  de grote hal, vol met gedachten waar het met de universiteit naartoe moet, een lezing van  René Kneyber en Jos Blok. Geen academici met een  baan aan de universiteit, maar een leraar wiskunde en een verpleger.

Bij hen een geluid dat herkenbaar is en dat we vandaag maar ook de afgelopen weken keer op keer hebben gehoord. De professional weer centraal,  autonomie terug bij de vloer. Geen argumenten meer om dat niet te doen. 

De term die ze gebruikten was flip the system. Draai het systeem om, draai de piramide om waarbij de leraar, de verpleger, de onderzoeker, weer bovenaan komen te staan en waar de directie ten dienst staat aan de werkvloer.

Het zijn geen lokale ideeën, maar het is een algemene problematiek. Een onvrede die al jaren onderhuids aanwezig is, die mensen in hun werk demotiveert en die een spreadsheetsamenleving creëert waarin werknemers volledig lijken te vervreemden van de werkelijkheid.

Een wereld  van lijstjes, van meten is weten maar ook van een  wereld waarin dingen die niet worden gemeten worden, ook  gedoemd zijn vergeten te worden als zou het er niet toe doen.

Met beide benen op de grond

Ons college van bestuur heeft oor voor wat er leeft op de werkvloer. Daarom zijn ze hier. Ze hebben aangegeven het debat aan te willen. Toch is ook het  stadium aangebroken waarin naast al die  gesprekken het nu ook tijd is om in daden te laten zien dat het menens is.

Als de professional weer zijn plaats weer opeist, zal dit consequenties hebben voor de wijze waarop een universiteit wordt bestuurd. In de wijze waarop op dit moment de universiteit gebeurt, is dat geenszins het geval. Het vigerende bestuursmodel geeft daar te weinig ruimte voor en het voorgenomen model lijkt dat alleen maar erger te maken.

Hierbij wordt het faculteitsbestuur opgeheven ten gunste van een decaan die het (voorlopig) alleen voor het zeggen heeft. Maar als we onze rector mogen geloven, dan is het met de faculteiten binnen niet al te lange tijd ook gedaan.

De scheiding van onderwijs en onderzoek in onderwijs- en onderzoeksinstituten brengt ons verder op het pad van de vervreemding en drijft ons in de hoek in van de ongezonde concurrentie.

Lopen doe je met twee benen, een linker en een rechter. Het is duidelijk dat de besturing basis is om de inspraak ook formeel daar te leggen waar die nodig is, om weer met de beide benen op de grond te komen en de professional zijn terrein terug te geven.

Dat dat niet een model is dat bij commissies van de instellingsaccreditatie een gretig aftrek vindt, is evident. 

Gekozen rector

Maar ik roep onze bestuurder op om ook hen te laten zien dat we het hier anders willen en ook gaan doen. Als het de bestuurders menens is met de democratie en met de veranderingen, dan is het nu ook tijd om ook met maatregelen te laten zien en daarbij ook risico’s te nemen.

Ik roep onze bestuurders op daar verantwoordelijkheid in te tonen en het vertrouwen van de organisatie weer te herwinnen. Haal de plannen van het nieuwe bestuursmodel van tafel en  grijp de kans als college om met de organisatie opnieuw na te denken over een besturing van een universiteit die past bij de tijdsgeest en de doelstelling van de universiteit nl. onderwijs en onderzoek.

Binnenkort staat de benoeming van de nieuwe rector op de rol. Een uitgelezen gelegenheid om te laten zien dat het hier anders kan en moet. Een gekozen rector zal de band tussen personeel en bestuur verstevigen en geeft aan de organisatie de zeggenschap terug om de eigen bestuurders te kiezen.

Naast dit alles is duidelijk dat zelfs op landelijk niveau de medezeggenschap het wettelijke recht op de instemming op de hoofdlijnen ingevuld wil zien met minimaal een instemming op de uitgangspunten van bestedingen, het allocatiemodel, de kadernota en de begroting. 

Laat besturen hier uit eigen beweging handelen in de geest zoals de minister die wet heeft bedoeld namelijk echte invloed. Alleen zo wordt werk gemaakt van instemming door de organisatie waaraan het geld wordt besteed. Ingewikkeld en tijdrovend, natuurlijk.  Maar zoals Carmiggelt zei: twee hoeraatjes voor de democratie, twee, geen drie.

Jelly Reinders , voorzitter ondernemingsraad Vrije Universiteit

hits 3

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.