Opinie

04 november 2013

Schaf Burgernet maar weer af

De politie probeert de burger nog meer bij haar werk te betrekken. Maar een systeem als Burgernet werkt helemaal niet, vindt Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie.

In de meeste gevallen komt de politie te weten dat er een misdrijf is gepleegd omdat een burger dat komt vertellen. In de meeste gevallen lost de politie een misdrijf op omdat een burger de relevante informatie geeft. Goedwillende burgers vormen de zintuigen van de politie. Dat blijkt uit serieus onderzoek naar het recherchewerk. Daaruit blijkt ook dat meer-blauw-op-straat, het stokpaardje van menig politicus, nergens goed voor is. Veel beter is: meer rechercheurs bij de telefoon. Als er iets verdachts gebeurt, staat de politie er zelden met zijn neus bovenop. Als een goedwillende burger in de buurt is, belt hij wel naar 112.

Heilloos plan in Rotterdam

De politie probeert de burger nog meer bij haar werk te betrekken. Dat wordt bijvoorbeeld in Rotterdam gedaan door burgers mee te laten denken bij grote recherchezaken. Dat is een heilloos plan. Voor goed recherchewerk moet je op de hoogte zijn van alle details van de zaak. Men zet echter slechts een samenvatting op internet. En de samenvatting wordt gemaakt door de rechercheurs die eerder niet in staat zijn gebleken om de moord op te lossen. Alle details worden weggelaten. Veel te privacygevoelig natuurlijk. Meedenken op basis van zo’n samenvatting is misschien voor sommigen een interessant gezelschapsspel maar een zinvolle bijdrage aan het werk van de politie zal het niet geven.

Opsporing verzocht heeft wél zin

Andere vormen van burgerparticipatie lijken zinvoller. Zo worden misdrijven soms opgelost met behulp van televisieprogramma’s als Opsporing Verzocht. ‘Herkent u deze man’, kan leiden tot tips met een naam van de man.

Amber Alert ook geen succes

De nieuwste loot aan de stam van burgerdeelname zijn systemen waarin de politie naar een groot aantal individuele burgers een bericht stuurt per telefoon, per sms of met een e-mail. Er is Ambert Alert dat landelijk berichten verzendt. Dat kost 10 cent voor elk van de 2 miljoen aangesloten burgers per keer. Het lijkt erop dat die 2 ton beter kan worden gestoken in de aanstelling van rechercheurs. Onderzoek laat zien dat Ambert Alert niet succesvol is voor de zaken waarvoor het opgericht is: het vinden van kinderen wier leven direct wordt bedreigd en verder alleen maar angst over kinderen in stand houdt.

Burgernet: subjectieve claim

Een ander systeem is Burgernet. Dat kan plaatselijk worden ingezet zodat een opsporingsbericht tot een buurt of een stad kan worden beperkt. Men claimt dat in zo’n 9 procent van de zaken Burgernet helpt. Die 9 procent is gebaseerd op nogal gebrekkig onderzoek waarin de subjectieve beleving van projectleiders bij de politie maatgevend was voor de vraag of een bericht succesvol was of niet. Men heeft zich verder niet afgevraagd of men de melding van de burger ook zonder het opsporingsbericht van Burgernet zou hebben gekregen. En welk effect hebben al die meldingen over criminaliteit op de veiligheidsgevoelens van de deelnemers? En ook: hoeveel mensen zullen na Burgernet-meldingen onterecht worden aangehouden of door fanatieke deelnemers worden besprongen? We weten het allemaal niet.

Te veel onzekerheden

Men heeft zich evenmin afgevraagd of 9 procent nu veel of weinig is in vergelijking met andere methodes. Zorgt Burgernet er misschien voor dat politiemensen niet meer zelf op zoek gaan naar dat vermiste meisje en liever van achter hun bureau de burgers inschakelen? We weten het niet, omdat het serieuze onderzoek niet is gedaan voordat de politie het systeem landelijk uitrolde, zoals dat in jargon heet. Als ik het Amber-Alert-onderzoek serieus neem, heb ik een hard hoofd in de effectiviteit van Burgernet.

Omdat de politie zelf geen serieus onderzoek heeft gedaan, bleef voor mij alleen ouderwets antropologisch onderzoek over: participerende observatie. Ik schreef mij in bij Burgernet in mijn woonplaats. Sindsdien krijg ik af en toe telefoontjes die altijd in paren komen: een melding en een afmelding. Soms is het een tijdje stil, dan weer twee in één week. De laatste drie meldingen zijn exemplarisch voor wat ik tot nu toe meemaakte.

Vermiste man niet echt vermist

De eerste was een melding van de vermissing van een man die met een niet al te helder signalement werd omschreven. Het was aan de andere kant van het centrum en dus eigenlijk niet voor mij bedoeld. De afmelding kwam een half uur later: de man was op het moment dat de melding uitging al thuis. De tweede melding ging over een donker gekleurd persoon die een fiets had gestolen. Ja, echt, ik verzin het niet. Ik heb ook toen maar niet naar buiten gekeken. Stel dat er een neger op een fiets voorbij was gekomen. Had ik dan de politie moeten bellen? En was men die arme man dan met drie auto’s komen klemrijden? De afmelding: fietsendief niet aangetroffen.

Hoe herken je een mobieltjesdief?

De derde melding ging wél over een misdrijf vlak bij mij in de buurt. Heel spannend: bij de kapper in de straat achter mij was een mobiele telefoon gestolen. Ik spoedde mij naar het raam om uit te kijken naar mensen die een evident gestolen telefoon in de binnenzak hadden. Ook nu heb ik de politie niet kunnen helpen en niemand lukte dat: de afmelding hield in dat de telefoon nog steeds zoek was.

Wees moedig: schaf het af

Opsporing Verzocht is af en toe erg zinvol. Het goed bereikbaar houden van 112 is dat ook. Maar bij al die andere systemen zou de politie zich eerst eens stevig achter de oren moeten krabben voordat ze worden ingevoerd. Nu dat niet is gebeurd, moet men de moed hebben om ze weer af te schaffen en gewoon weer aan het werk te gaan.

Peter van Koppen

{ Lees de 1  reacties }

Door Peterb op 06 november 2013

Van koppen weet het allemaal wel erg goed zeg. Hij stelt dat de politie geen serieus onderzoek doet. Zelf doe hij degelijk onderzoek zeg!!! Drie waarnemingen en daarop baseert deze hoogleraar zijn standpunt. Schandalig! Nu maar hopen dat de rest van zijn onderzoeken degelijker in elkaar steken.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.