Opinie

14 januari 2020

Religieuze kennis van moslims is onderbelicht

reacties 0

Moslims hechten veel waarde aan religieuze kennis. In het Tijdschrift voor Theologie (2012, volume 3) schreef antropoloog Martijn de Koning dat ‘het zich toe-eigenen van de religieuze kennis door individuele moslims wat onderbelicht blijft in de studies naar religiositeit van moslims.’ Men let daar vooral op uiterlijk religieus gedrag, zoals moskeebezoek, spijswetten, kleding en omgangsvormen. Iets meer aandacht gaat naar geloofsleerstellingen ofwel het geloof in bovennatuurlijke zaken. Denk aan God, engelen en het hiernamaals. Minder aandacht krijgt de ideologische dimensie van het geloof, zoals de omgang met de ander, burgerschap en het politieke systeem. Nog minder aandacht gaat naar het opdoen van religieuze kennis. Hoe kunnen we de drang naar religieuze kennis onder moslims duiden? Simpel: het is verworden tot een ritueel, tot het praktiseren van een voorschrift. De volgende date-advertenties verschenen op Maroc.nl laten dit zien. Een Marokkaanse Amsterdamse vrouw schreef: ‘Al-salaam ‘alaykum, heb je serieuze intenties om te gaan trouwen? Dan zou ik graag meer over je willen weten. Een broeder die islamitische kennis heeft en wil leven volgens de regels van de islam heeft voor mij de voorkeur. Ik ben een jongedame die al-hamdu li Allah [God zij dank] zo veel mogelijk probeert te praktiseren. Wil je meer weten? Stuur mij dan een privébericht.’

In een andere advertentie presenteert een Haagse Turkse vrouw zichzelf aan de toekomstige prins als volgt: ‘Qua dien [geloof] sta ik stevig in mijn schoenen. Ik vind het belangrijk om constant kennis op te blijven doen en daarop het leven aan te passen.’

Een ritueel of voorschrift heeft, net als het gebed, vaste protocollen. Je moet het ondergaan zonder daar al te veel vragen bij te stellen. Deelnemers aan een ritueel zijn in eerste instantie niet uit op reflectie en rationaliteit.

Dat geldt dus ook voor dit soort opdoen van religieuze kennis. In de praktijk is vaak wel iemand nodig die het ritueel leidt. Een schriftgeleerde, godsdienstdocent of imam en al diegenen naar wie verwezen wordt in Koranvers 21:7: ‘En vraagt diegenen die kennis bezitten, indien gij het niet weet.’ Bijeenkomsten om religieuze kennis op te doen krijgen vaak het karakter van een (semi-)eredienst waar het verkondigen van de Waarheid en het Woord centraal staat. Deze drukbezochte bijeenkomsten worden aangeboden door moskeeën en andere religieuze organisaties, door commerciële organisaties (sommige huren zalen van de VU hiervoor) en individuen van wie sommigen worden gezien als haatpredikers.

De behoefte aan dit soort ritualistische bijeenkomsten, ook aangeduid als informeel onderwijs, ter vergroting van religieuze kennis, is groot. Dat zie je onder moslimouders die dat wensen voor hun kinderen, zowel onder laag- als hoogopgeleiden, bij vrouwen en mannen. Dit is een gegeven. Het heeft weinig zin om het als vloek te beschouwen. De samenleving moet zich hiertoe zien te verhouden. Hooguit kan men de scherpe kantjes eraf proberen te halen. Ik denk dan aan de maatschappelijke commotie die ontstond door berichten als ‘Salafistische scholen leren kinderen zich af te keren van Nederland.’

De auteur is universitair docent islamitische theologie aan de VU.

Mohamed Ajouaou /

{ Lees de 0  reacties }

hits 142

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.