Opinie

07 april 2020

Met stikstof valt geld te verdienen

reacties 0

De stikstoftransitie is niet heel duur, die levert juist geld op. Verduurzaming is echt winstgevend, vinden Jan Willem Erisman en Volkert Engelsman.

De maatschappelijke weerstand tegen de overheidsmaatregelen rond stikstof heeft twee belangrijke redenen. Ten eerste heerst de indruk dat een stikstoftransitie ontzettend veel geld gaat kosten. Ten tweede is men bang dat landbouw, wegenbouw en huizenbouw niet meer mogelijk zijn, als men de ernst van het probleem erkent. Boeren en bouwers schieten in het defensiemechaniek van de ontkenning. Logisch, want de overheid heeft het probleem ook jarenlang ontkend.

Zeventig procent van de Nederlandse stikstofuitstoot komt uit de landbouw. Geïmporteerd veevoer en de productie van kunstmest zorgen voor een enorm stikstofoverschot in de kringloop. De totale hoeveelheid stikstof die de Nederlandse landbouw ingaat, is twee keer zo groot als de hoeveelheid stikstof die er aan producten uitkomt. De rest komt in het milieu terecht.

Een logische stap is om de krachtvoerkraan dicht te draaien en het kunstmestgebruik terug te dringen. De overheid heeft ervoor gekozen een half miljard uit te trekken voor het uitkopen van boeren en het steunen van verduurzaming. De reacties zijn voorspelbaar: boeren vinden het weggegooid geld en Milieudefensie vindt het bedrag veel te laag. Het langetermijnperspectief en afstemming met andere doelen, zoals klimaat en biodiversiteit, ontbreken.

We moeten eerlijk gaan rekenen. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft becijferd dat de stikstofverliezen in Nederland jaarlijks 1 tot 5 miljard aan verborgen milieukosten per jaar meebrengen. Omgeslagen naar een liter melk betekent dit dat die in de supermarkt niet 1 euro, maar 1,40 euro zou moeten kosten. Met true cost accounting kun je zulke verborgen kosten in beeld brengen en ze onderdeel maken van de economie, door ze om te slaan naar producten en in te brengen in de winstdefinitie. Doe je dat niet, dan blijven bedrijven winst maken ten koste van de belastingbetaler die de milieukosten op zich neemt.

True cost accounting levert een eerlijker verdeling van kosten en baten op en helpt om verdere afwenteling op milieu en natuur te voorkomen. In januari heeft een coalitie van twintig landbouworganisaties en dertig natuur- en milieuorganisaties een actieplan aangeboden aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit om invulling te geven aan natuurinclusieve kringlooplandbouw. Het economisch zichtbaar maken van verborgen kosten is daarin een centraal punt. Een dergelijke aanpak werkt niet alleen voor de landbouw, maar voor alle sectoren.

Als je eerlijk rekent, zie je dat verduurzaming grote winst oplevert voor de maatschappij. Onderzoeksbureau Ecorys rekende onlangs uit dat het stikstofprobleem opgelost kan worden met een plus per jaar van 660 miljoen euro door vermindering van de veestapel en deels omschakeling naar biologische landbouw, met volledige compensatie voor de boeren over een periode van 20 jaar.

De stikstofcrisis is een uitgelezen kans om de verouderde winstdefinitie met pensioen te sturen. Met onze weergaloze landbouwexpertise zijn we als geen ander land gepositioneerd om in Europa het voortouw te nemen in een multifunctioneel landbouw- en voedingsbeleid dat op de toekomst is berekend. Het meerekenen van verborgen kosten is stap één.

Jan Willem Erisman is hoogleraar stikstofstudies en directeur van het Louis Bolk Instituut.
Volkert Engelsman is directeur van distributiebedrijf Eosta.

Jan Willlem Erisman en Volkert Engelsman /

{ Lees de 0  reacties }

hits 54

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.