Popup-Niks-missen-2.png

OPINIE

16 april 2020

Korter collegejaar redt faculteiten

Mochten faculteiten failliet gaan, dan is een creatieve doorstart mogelijk door het collegejaar in te korten, vindt Hans Radder.

Filosoof Christian Krijnen stelt in zijn opiniestuk in Ad Valvas dat de VU-faculteit Geesteswetenschappen moreel failliet is. De oorzaak daarvan is een nieuw beleid ten aanzien van de verhouding tussen onderzoek en onderwijs. Bij een volledige werkweek zijn standaard drie dagen beschikbaar voor onderwijs tegen anderhalf voor onderzoek (de laatste halve dag is voor beheer en bestuur). Krijnen stelt terecht dat hiermee de balans tussen onderwijs en onderzoek volledig zoek is. In 12 uur per week kan geen fatsoenlijk, laat staan baanbrekend, onderzoek tot stand komen.

De eenheid van onderzoek en onderwijs is de kern van de universiteit. Ook in de recente nota Ruimte voor ieders talent, onderschreven door alle centrale organisaties voor het wetenschapsbeleid, wordt dit punt expliciet en herhaaldelijk benadrukt: ‘de sterke verwevenheid van onderwijs en onderzoek [is] kenmerkend voor het universitaire, Nederlandse, wetenschappelijke systeem, en dit willen we behouden. […] Daarom moeten wetenschappers altijd voldoende competenties hebben in ten minste deze twee domeinen.’ Terecht, want het losraken van onderwijs en onderzoek is geen probleem dat alleen aan de VU speelt. Vooral de afhankelijkheid van subsidies via de tweede- en derdegeldstroom leidt tot een toenemende boedelscheiding: een kleine groep wetenschappers die geheel of grotendeels onderzoek doet tegenover een grote groep docenten die geheel of grotendeels onderwijs verzorgt.

Krijnen is zich wel degelijk bewust van de financiële problemen van de universiteiten, maar betreurt het ontbreken van echte creativiteit bij het aanpakken ervan. Laat ik daarom een poging wagen met een ongewoon maar logisch voorstel voor een doorstart na dit faillissement.

Nederland volledig uit de pas

Een uniek aspect van het Nederlandse collegejaar is de lengte ervan. Aan de VU duurt dat - inclusief het tentamineren en de vele bijbehorende administratieve verplichtingen - 40 weken, opgesplitst in kortere perioden. Veel Nederlandse universiteiten hanteren eenzelfde, of een slechts iets korter, collegejaar.
Hiermee loopt Nederland volledig uit de pas met veel andere landen. In Duitsland zijn er twee semesters (met elk een collegeperiode van ongeveer 16 weken). In Engeland en Noord-Amerika is het collegejaar nog korter. Soms beduidend korter, zoals aan de universiteiten in Cambridge en Oxford die ons altijd als lichtende voorbeelden voorgehouden worden.

32 collegeweken, 48 studiepunten

Laat de Nederlandse universiteiten daarom eens waarmaken wat ze altijd beweren te doen: internationaliseer het universitaire onderwijs. Namelijk door de lengte van het collegejaar terug te brengen naar 32 weken, waarin 48 studiepunten te behalen zijn. De resterende 12 studiepunten worden gevuld met grotere opdrachten met een substantieel kleinere onderwijsbelasting voor de docenten. De praktische uitwerking daarvan kan en zal natuurlijk per opleiding verschillen. De studenten krijgen per jaar evenveel onderwijs (namelijk 60 studiepunten), maar buiten de collegeperiodes wordt van hen meer onafhankelijkheid en volwassenheid verwacht. Ze volgen college (in plaats van les), gaan naar de universiteit (en niet naar school) en worden daar opgeleid tot zelfstandige en kritische burgers.

Laatste 8 weken voor de zomer geen colleges

Zo geïnterpreteerd heeft internationalisering twee structurele voordelen en er is een bijkomende eenmalige bonus. Het laatste is van toepassing op de huidige coronacrisis. In bovenstaand voorstel worden dit jaar in de laatste 8 weken voor de zomer geen colleges gegeven. We kunnen dan het slecht doordachte idee dat de geplande fysieke colleges zonder veel problemen vervangen kunnen (en moeten) worden door online versies vergeten. Een dergelijk business-as-usualbeleid is door een aantal collega’s op Science Guide terecht bekritiseerd. De vitale maatschappelijke bijdrage van academici betreft de lange termijn, niet een korte termijn van een paar maanden.

Herstel de balans tussen onderwijs en onderzoek

Maar fundamenteler zijn de twee structurele voordelen van dit voorstel. Een inkorting van het collegejaar draagt bij aan een blijvende vermindering van de grote werkdruk, waaraan wetenschappers al tijden blootstaan. En ten slotte, terugkomend op het artikel van Krijnen, komt er structureel tijd vrij voor het bewaren of herstellen van de vereiste balans tussen universitair onderwijs en onderzoek.

De auteur is emeritus hoogleraar filosofie van wetenschap en technologie.

Hans Radder /

{ Lees de 0  reacties}

hits 1125
Door Ida Sabelis op 20 april 2020

O, wat ben ik het hier hartgrondig mee eens! Maar het is niet alleen een verdelingsvraagstuk - het gaat ordinair (nou ja) om geld (zie ook o.a. Academia in Crisis, Brill Publishers 2019).
Al jaren loopt de verhouding OW-OZ verschrikkelijk uit de pas. En als je meer OZ-tijd wilt, dan doe je maar een fondsaanvraag om 'je onderwijs uit te kopen'. Met het gevolg dat veel senioren minder onderwijs geven en junioren burnout raken. Ook als je minder publiceert, krijg je ... meer onderwijs (als een soort 'straf' of demotie). Via bureaucratische 'onderwijsverdeelmodellen' kun je zien hoe OW het productieparadigma is - en OZ een extraatje voor de beteren (of, de aanpassers). Inderdaad, in andere landen is dit niet uit te leggen. Zeker nu met meer kijk op digitaal onderwijs (als ONDERDEEL) moet het uitvoerbaar zijn om het collegejaar in te korten, ten behoeven van onderzoeks- en schrijftijd.

Door Yolande Jansen op 20 april 2020

Helemaal mee eens inderdaad, het is totaal uit de hand gelopen qua oz-ow verdeling, eigenlijk is de verdeling o,6 ow, 0,3 oz nog een gunstige maskering van hoe het werkelijk is, omdat 0,6 ow in de praktijk meer is als je je ow goed doet, vooral voor jongere medewerkers die veel colleges voor het eerst geven. Het komt ook mede omdat admin taken voor het onderwijs voor een flink deel naar wp geschoven zijn...die doen het toch wel in hun avonduren.
Ik ben het alleen niet helemaal eens met het voorstel dit collegejaar al in te korten en geen colleges meer te geven. Ik geef op het moment vrij veel college via zoom en het valt me op dat studenten ook om sociale redenen erg behoefte hebben aan de colleges. Ik zou voorstellen de tentamenvormen aan te passen en deze ook meer 'sociaal' te maken, gezamenlijk mondeling bijvoorbeeld via zoom, of dit als mogelijkheid te geven. En natuurlijk flexibel zijn gezien wat studenten zoal op hun bord hebben op het moment.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.