Opinie

18 augustus 2012

Geen oud-politici in universiteitsbesturen

In plaats van meer efficiëntie brengt de universiteitsbestuurder van nu eenheidsworst en vele voorlichters. Dat vindt leiderschapshistoricus Ronald Kroeze, promovendus en lid van de ondernemingsraad.

Universiteitsbestuurders pakken het verkeerd aan?

“Wij stellen dat ze omstreden keuzes maken omdat ze modern management niet snappen. Aan de VU is het model operational excellence nu erg in trek. Dat is eind vorige eeuw ontwikkeld bij bedrijven als McDonald’s om goedkoop en snel veel hamburgers te kunnen produceren. Een van de kenmerken daarvan is het minimaliseren van de eigen inbreng van het personeel.”

Het klaarstomen van de enorme hoeveelheden studenten lijkt toch een beetje op de bereiding van hamburgers?

“Nee, McDonald’s maakt simpele eenheidsproducten; dat doen mensen die onderwijs en onderzoek verzorgen niet. Die vinden persoonlijk contact tussen studenten en docenten heel belangrijk en willen maatwerk leveren. Bovendien willen ze de manier waarop ze hun ambacht uitvoeren zelf vormgeven. De bestuurders willen daarentegen precies voorschrijven hoeveel minuten een college mag duren, welke ondersteuning je mag vragen en hoeveel studenten minimaal moeten deelnemen. Dat zijn twee botsende culturen die je momenteel op alle Nederlandse universiteiten ziet.”

Hoe is dat ontstaan?

“Sinds de jaren tachtig bezuinigt de overheid sterk op de publieke sector, dus ook op de universiteiten. Die moesten efficiënter werken. Om dat te organiseren, werden er bestuurders aangesteld die de boel wel even zouden komen regelen. Dat waren vooral oud-politici zonder directe affiniteit met de academie, maar wel met enorme salarissen. De docenten die het onderwijs en onderzoek uitvoeren, verloren de zeggenschap over hun werk, maar ook over de besteding van het publieke geld dat universiteiten krijgen. Dat proces is in 1996 verankerd in de nieuwe wet op het universitair bestuur die het college van bestuur oppermachtig maakte.”

Waarna het nog meer managers ging aanstellen?

“Inderdaad. Volgens cijfers van universiteitsvereniging VSNU steeg het aantal ‘bestuursondersteuners’ tussen 2005 en 2010 met 21 procent en het aantal voorlichters zelfs met 34 procent. Daaruit kun je concluderen dat het twijfelachtig is of de nieuwe bestuurders werkelijk een efficiëntieslag hebben gemaakt.”

Wat moet er veranderen?

“We willen dat docenten weer zeggenschap krijgen over hun onderwijs en onderzoek. Dat kan door de faculteiten meer autonomie te geven. Daar zijn de leidinggevenden tenminste nog hoogleraar, dus met ervaring wat onderwijs en onderzoek betreft. Bovendien moet het aanstellen van universitaire bestuurders uit de politiek stoppen. Binnen ministeries en het bedrijfsleven zie je juist dat de topmanagers een lange loopbaan binnen de eigen organisatie hebben doorlopen. Wij vinden het hoog tijd dat de bestuurders van de universiteit ter verantwoording worden roepen en de wet universitair bestuur grondig wordt geëvalueerd en aangepast.”

Ronald Kroeze schreef met UvA-collega Sjoerd Keulen een artikel in Socialisme en Democratie, het wetenschappelijke tijdschrift van de PvdA: De universiteit is er voor onderwijs en onderzoek, niet voor de winst.

Dirk de Hoog

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.