Opinie

11 juni 2013

Filosofenmanifest: Op weg naar een echt vrije universiteit

Met dit manifest mengen de filosofen zich in de discussie over de staat waarin de VU verkeert.

dit manifest staat vanaf woensdagochtend 12 juni 2013 ter ondertekening ook op petities.nl

Op weg naar een echt vrije universiteit

De bestuurscrisis aan de VU zien wij, filosofen aan deze universiteit, als een uitnodiging aan ons allemaal, studenten en medewerkers van onze universiteit, om opnieuw, met frisse blik, visie te ontwikkelen voor onze gezamenlijke toekomst.

Natuurlijk is het goed om als universiteit ook een visie te hebben voor Amsterdam, of voor de wereldranglijsten van citaties. Maar dat is geen visie voor de VU als VU en is daarom te mager om de toekomst in te gaan. Sterker nog: er kan bedoeld of onbedoeld de boodschap van uit gaan dat de bestuurders de VU liever opgeheven of gefuseerd zien – en dat is, zacht gezegd, weinig inspirerend en creëert in de organisatie gemakkelijk een moedeloze atmosfeer.

En dat terwijl de VU juist een bijzondere universiteit kan zijn, die zich op een eigen manier organiseert en presenteert: ietwat ondeugend, dwars, fris, vanuit een eigen visie op kwaliteit van onderwijs, onderzoek en management. De universiteit waar wij van dromen en waar we ons voor inzetten:  

Wij dromen van …

… een universiteit die brede vorming biedt aan haar studenten. Deze universiteit stimuleert studenten na te denken over hun eigen rol als academisch gevormden in de samenleving van morgen. Ze leidt studenten niet op tot mensen met een vakmatige tunnelvisie, maar tot mensen met een brede blik, die weten wat de bijdrage van hun eigen vak is voor het geheel van de samenleving. Binnen die brede vorming zijn moraal en ethiek geen vieze woorden, maar wordt er volop, intensief en kritisch gediscussieerd zowel over hoe de wereld in elkaar zit als over hoe je zelf als mens in die wereld wilt staan. In deze universiteit is kennis verbonden met humaniteit, is onderzoek gedreven door verwondering en nieuwsgierigheid (en niet door scoringsdrift of ‘afreken-instrumenten’) en zijn de ‘targets’ geput uit richtinggevende waarden.  

Daarom bieden we een ‘academische kern’ aan, die alle studenten stimuleert kritisch na te denken over de samenleving, hun vakbeoefening en hun carrière. Hierin helpt een vak als filosofie studenten kritisch na te denken over de basisvragen van hun eigen vak en de zin en levensbeschouwelijke invulling te analyseren van centrale idealen en begrippen in onze hedendaagse cultuur, zoals ‘groei’, ‘zelfontplooiing’, ‘rechtvaardigheid’, ‘duurzaamheid’, ‘zorg’ etc.

Daarom ook organiseert de universiteit allerlei debatten en vormingsactiviteiten en stimuleert ze studenten en stafleden hier actief in te participeren. Ook hier kan de filosofische faculteit als een interfacultair centrum in samenwerking met de andere faculteiten een prikkelend programma ontwikkelen.

Dit is een universiteit waar we ons voor inzetten.

Wij dromen van …

… een universiteit die bewust midden in de samenleving staat. Deze universiteit heeft een goede mix van gespecialiseerde wetenschappers, die uitblinken in een discipline, en ook van generalisten, die wetenschap tastbaar maken voor een breder publiek en deelnemen aan maatschappelijke debatten (wat tegenwoordig duur ‘valorisatie’ heet). De universiteit prikkelt studenten om ook heel praktisch de handen uit de mouwen te steken, door zich bijvoorbeeld concreet in te zetten als vrijwilliger in maatschappelijke organisaties en projecten. Voor zo’n universiteit zetten we ons in.

Wij dromen van …

… een universiteit die er niet alleen is voor mensen met ouders die ook een academische opleiding hebben maar voor mensen uit alle lagen van de bevolking – voor ieder die zich inzet en het beste uit zichzelf wil halen; een universiteit die een dynamische ontmoetingsplaats is voor mensen vanuit allerlei culturele en levensbeschouwelijke achtergronden, een oefenplaats voor de samenleving van vandaag en morgen.

Daarom heeft onze universiteit een open oog voor de verscheidenheid van culturen, religies en levensbeschouwingen en is ze een platform waar de hiermee samenhangende vragen open aan de orde gesteld worden. Wij staan voor zo’n universiteit.

Wij dromen van…

… een universiteit waarin op allerlei niveaus de menselijke maat leidend is. Dat betekent dat deze qua atmosfeer meer het karakter heeft van een coöperatie dan van een beursgenoteerde onderneming, een samenwerkingsverband van studenten en docenten, er op gericht om bij elkaar het beste naar boven te halen, en waarin we elkaar stimuleren de eigen top te halen (en de top van de een is nu eenmaal heel anders dan de top van de ander). En we laten ons niet ringeloren door een utopische abstractie als ‘de wereldtop’, maar gaan uit van onze eigen kracht. Misschien wel met een gelimiteerd aantal studenten (in plaats van onbesuisd in aantal te willen groeien)!

Het bijzondere is: op papier wil de VU precies deze universiteit zijn, waarvan wij dromen en waar we ons voor in willen zetten! In documenten als grondslag, doelstelling en het ‘Instellingsplan’ staan prachtige woorden. Maar de feitelijke bestuurlijke agenda en beslissingen lijken steeds een heel ander perspectief uit te dragen.  Het lijkt dat de VU zichzelf niet dúrft te zijn. Kennelijk ontbreekt het aan moed en aan dwarsheid om deze visie ook echt met overtuiging neer te zetten.

En dat terwijl juist de VU een bijzondere universiteit is, met een eigen, bijzonder verhaal, dat ook voor de toekomst volop richtinggevende potentie heeft. Sinds haar oprichting, ruim 130 jaar geleden, hebben vele burgers, terwijl ze het zelf vaak niet breed hadden, toch geld voor de VU bij elkaar gespaard omdat ze droomden van een betere toekomst voor hun kinderen en voor de samenleving waarin zij opgroeiden. Maar die toekomst had voor hen geen betekenis als die niet gekoppeld was aan een besef van diepere waarden. 

Zij vulden dat expliciet in vanuit de christelijke geloofstraditie. De VU van vandaag is een thuis voor mensen van alle levensbeschouwingen en overtuigingen. Maar het besef dat wetenschap en samenleving vragen om morele en levensbeschouwelijke reflectie en engagement vormt de verbindende schakel tussen verleden, heden en toekomst van de VU.

Laat de VU een vrije universiteit zijn!

We weten dat ook in andere faculteiten en diensten vele anderen deze visie delen. Graag nodigen we iedereen die zich met de VU verbonden weet uit om die steun uit te spreken (ondertekening is mogelijk op www.petities.nl) en belangrijker nog: om zelf een eigen inhoudelijke bijdrage te leveren aan dit toekomstdebat.

Jelle van Baardewijk, Govert Buijs, Han van Diest, Marc van Duijn, Kai Eigner, Gerrit Glas, Wouter Goris, Annemie Halsema, Michel ter Hark, Edwin Koster, Christian Krijnen, Olga Lizzini, Reinier Munk, Willie van der Merwe, Rik Peels, Hans Radder, Henk de Regt, Jeroen de Ridder, Angela Roothaan, Emanuel Rutten, Frist Schipper, Bettine Siertsema, Ad Verbrugge, René van Woudenberg

de VU-filosofen

{ Lees de 5  reacties }

hits 8
Door Geert van Dijk op 12 juni 2013

Ik kan niet beoordelen wat de 'bestuurlijke agenda' van de VU in de praktijk bepaalt, maar ik deel het aanstekelijke enthousiasme dat uit dit stuk spreekt. Mooi!

Door nynke dijkstra op 12 juni 2013

Ik ben erg blij met dit geluid, in de beste traditie van de VU: vrij en geworteld. Breed in de samenleving. Kuyper zou er blij mee zijn ;-)

Door George Harinck op 12 juni 2013

Kan dit manifest groot in de entree van het hoofdgebouw opgehangen worden? Wie zou hier niet over willen meepraten?

Door notpicnic op 12 juni 2013

Ok, zie nèt dat de Rector Magnificus vd Universiteit van Utrecht het initiatief naar zich toetrekt en aldaar de nodigige activiteiten wil gaan ontplooien.

http://pear.ly/trnCq

Door Kay op 14 juni 2013

Hoe kunnen we weten wat de mens van morgen nodig heeft? We weten nauwelijks wat we voor morgen willen, laat staan voor over 20, 30 of 40 jaar

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.