Opinie

10 juli 2019

Er ligt al een vluchtelingenplan

Nieuw Europees migratiebeleid is niet nodig, vindt Thomas Spijkerboer. Het verdrag uit 1951 is nog altijd prima.

Alle aandacht was vorige week gericht op wie de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie zou worden. Maar ook aan de inhoud van de Europese kabinetsformatie wordt hard gewerkt. De nieuwe beleidsagenda van de Europese Raad opent met een migratieparagraaf die past bij populisten als Trump en Salvini (Italië, binnenlandse zaken). De agenda spreekt van ‘burgers beschermen tegen bedreigingen’. ‘Wij beslissen wie voet zet op Europees grondgebied’, staat er. Ook elders bespreken westerse politici plannen om asielzoekers terug te sturen naar centra elders. Ze willen vluchtelingendeals sluiten met Noord-Afrika of Mexico. Asielzoekers die in de EU of de VS arriveren moeten worden teruggestuurd, asielprocedures vinden plaats in het land van herkomst.

Dat is een slecht idee. Er is al een vluchtelingendeal: het Vluchtelingenverdrag van 1951. Alleen heeft het Westen dat verdrag na het einde van de Koude Oorlog geen kans gegeven. Het Westen moet eindelijk de opvang van vluchtelingen in de regio fatsoenlijk financieren. Denk aan Syriërs in Libanon of Venezolanen in Colombia. 80 procent van de ruim zeventig miljoen vluchtelingen wordt opgevangen in regio’s waar ze vandaan komen. Toch betaalt de internationale gemeenschap maar de helft van de kosten.

Zo melden de Verenigde Naties dat van het geld voor de opvang van Syriërs voor 2019 nog maar 21 procent binnen is. Deze nalatigheid speelt ook bij langdurige situaties. Denk aan het humanitaire fonds van de VN voor Somalië: in 2018 kreeg dat 54,3 miljoen dollar in plaats van de benodigde 1,5 miljard.

Behoorlijke financiering is één onderdeel van een betere aanpak. Hervestiging hoort daar ook bij. Momenteel wordt slechts een fractie van de vluchtelingen ordentelijk hervestigd – in 2018 ging het om 55.680 mensen (0,085 procent van het totaal). UNHCR schat dat dit jaar 1,4 miljoen vluchtelingen urgent hervestigd moeten worden – voor een flink deel mensen bij wie dat al jaren geleden had moeten gebeuren. Dat gaat niet in één jaar lukken. Maar als Europa jaarlijks 250.000 vluchtelingen hervestigt, is de achterstand binnen een paar jaar weggewerkt.

Financiering en hervestiging maken het voor het grootste deel van de wereldvluchtelingenbevolking mogelijk om in de regio van herkomst te blijven, terwijl chaotische toestanden aan de Europese en Amerikaanse grenzen worden voorkomen. Met realistische financiering en georganiseerde hervestiging is dit veel goedkoper voor het Westen.

Sommigen zeggen dat met deze aanpak de sluizen worden opengezet. Maar het omgekeerde is het geval. In Nederland weten we dat het weinig zin heeft om de zee weg te wensen. De Oosterscheldedam beschermt het land en is het grootste deel van het jaar open. Het Vluchtelingenverdrag van 1951, waarover jaren werd onderhandeld, was daarvoor gemaakt: het beheersbaar maken van de vluchtelingenproblematiek.

De plannen om het Europese asielbeleid te externaliseren, draaien om Europese belangen. Het is prima dat Europese politici opkomen voor Europese belangen. Maar het is niet realistisch te denken dat niet-Europese politici dat ook doen. Je kan machtsverschillen tussen Europa en zijn buurlanden hoogstens een paar jaar uitbuiten om landen als Turkije en Libië zo ver te krijgen dat ze Europees beleid uitvoeren.

Europa en Noord-Amerika moeten hun kant van de vluchtelingendeal van 1951 nakomen. Landen in de Derde Wereld doen dat allang. Als het Westen doet wat het heeft beloofd, voorkomt dat chaos aan Europese en Amerikaanse grenzen, verlicht het de druk op de Derde Wereld, redt het levens en krijgen vluchtelingen de bescherming die ze behoeven.

De auteur is hoogleraar migratierecht aan de VU.
Dit opiniestuk is eerder verschenen in dagblad Trouw.

Thomas Spijkerboer

hits 110

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.