Opinie

12 juni 2015

Boerkaverbod is onzalig en hypocriet

De VU moet zich principieel verzetten tegen het boerkaverbod. Het morrelt aan de vrijheid van godsdienst, vindt Thijl Sunier, VU-hoogleraar culturele antropologie.

Het ziet ernaar uit dat het kabinet dan toch een gedeeltelijk verbod op het dragen van zogenoemde gezichtsbedekkende kleding (boerka’s, integraalhelmen en bivakmutsen) zal instellen. De wet geldt voor het onderwijs, het openbaar vervoer, de zorg en overheidsgebouwen. Dat zou dus betekenen dat ook op de VU zo’n verbod van kracht wordt. Maar het is pure symboolpolitiek die alleen de flinkheid van de regering moet aantonen en de verhoudingen nog weer verder op scherp zet. Het is een onzalig plan waartegen we als academische gemeenschap krachtig stelling moeten nemen en wel om twee redenen.

Ten eerste communicatie. De overheid zegt dat het gaat om omgangsnormen en regels voor communicatie, zoals “je moet elkaar in de ogen kijken in het onderwijs.” Vandaar de toevoeging helmen en mutsen. De overheid wil dus omgangsnormen wettelijk vastleggen. Heel bizar. Straks wordt wettelijk vastgelegd dat je bij een begroeting een hand moet geven. Omgangsnormen zijn culturele uitingen en veranderen voortdurend, zeker in een tijd van toenemende globalisering en groeiende diversiteit. Bovendien, wat is goede communicatie? Communicatie heeft volgens mij te maken met de vraag of je elkaar begrijpt. Dat kan op oneindig veel manieren. Ik heb liever een vrouw in de collegebanken die haar gezicht bedekt maar wel meedoet dan een halve klas die tijdens college verdiept is in hun sociale mediaverkeer. Omgangsregels zijn afspraken en die regel je dus per definitie met elkaar. Daar moet de overheid zich niet mee bemoeien.

Maar natuurlijk is de directe aanleiding voor dit wetsvoorstel de islamitische gezichtsbedekking. Deze wet komt voort uit pure angst, angst voor groei van de islam, angst voor vrouwen die hun eigen opvattingen over emancipatie hebben, angst voor diversiteit. Wat een hypocrisie om dat niet gewoon openlijk te zeggen. Dan weten we waar we aan toe zijn. Als het echt niet om religie gaat, wat doe je dan met de Chinese toerist in de tram die een mondkapje draagt? Nee, daar gaat het niet om, hoor ik iemand al zeggen. Precies, het gaat om wat anders. Deze wet is niet alleen praktisch onuitvoerbaar, maar is een inbreuk op de godsdienstvrijheid.  Steeds vaker en openlijker en onder het mom van neutraliteit van de openbare ruimte grijpt de overheid diep in in het religieuze leven in de samenleving en morrelt aan de vrijheid van godsdienst. Wie durft nog met droge ogen te beweren dat er in Nederland sprake is van scheiding van kerk en staat?

De VU moet zich principieel verzetten tegen zo’n maatregel, ook al lopen er geen vrouwen met een gezichtssluier rond. Het opent de weg naar verdergaande maatregelen om elke uiting van religiositeit in het openbare leven uit te bannen. Geen rare Franse toestanden in Nederland.

De VU neemt diversiteit serieus en dat is goed. Daar hoort bij dat je accepteert dat mensen nu eenmaal verschillende opvattingen hebben over het goede leven. Daar denkt niet iedereen hetzelfde over. Elke poging daartegen in te grijpen is een ontkenning van die diversiteit.

Thijl Sunier

{ Lees de 6  reacties }

hits 10
Door Tom op 13 juni 2015

Ik zie het al gebeuren. Een medestudent leert hard voor strafrecht en maakt die tentamens voor zowel hem als mij. Ga ik tegelijkertijd hard studeren voor bestuursrecht en die tentamens voor ons halen! Niemand die kan controleren wie het tentamen maakt met zo een boerka (of overigens bivakmuts) op.

Dergelijke praktische problemen lijken mij dan ook de insteek van de overheid. Niet een eventuele angst voor een groeiende islam (immers: aantal boerkadragers is zeer laag). Hoe wilt u zulke praktische problemen gaan oplossen met het toestaan van boerka's/bivakmutsen?

Door Kim op 13 juni 2015

Het is gewoon belachelijk dat men zichzelf niet kan zijn in een land dat zich tolerant en vrij noemt. Het is inderdaad een irrationele angst voor de islam, die nergens op gebaseerd is. Het feit dat men de media als God neemt en alles gelooft wat er op de buis wordt geroepen baart mij werkelijk grote zorgen. Wij zijn ten slotte hoogopgeleide mensen, niet waar? Gebruik dan de hersenen die je gekregen hebt en zie het mooie in van een multiculturele - religieuze samenleving!

Door Seher op 14 juni 2015

Beste Tom, de praktische problemen kunnen opgelost worden door de vrouwen die een boerka dragen voor het tentamen te ''controleren'' door vrouwelijke surveillanten. Verder zie ik geen praktisch probleem.

Door Rob van Bogget op 15 juni 2015

Het lijkt mij wenselijk om de discussie over de wijze waarom we in onze universiteit met fundamentele burgerlijke vrijheden zouden willen/moeten omgaan niet laten bepalen door al dan niet aanwezigheid van vrouwelijke surveillanten bij het tentamen mensenrechten.

Door De Mondige Student op 22 juni 2015

Sunier verdedigt de boerka om twee redenen:

De regering zou omgangsvormen niet mogen regelen. Het is juridisch correct om sociale cohesie als argument te gebruiken (zie arrest EHRM over Frans boerkaverbod). Het is ook logisch, gezichtsexpressie is essentieel voor face-to-face communicatie. Dit is een universeel en niet-cultuurgebonden omgangsvorm.

Een boerkaverbod is geen inbreuk op godsdienstvrijheid. Moslimvrouwen kunnen nog altijd een gewone hoofddoek dragen. Het is ook een fabel om dit als emancipatie voor te doen; een boerka is juist gebaseerd op een misogyne zedenwet. Zoals de Iraanse vrouwen onlangs deden is het afwerpen van een boerka juist een daad van emancipatie. Ook loopt de vergelijking met een Chinees mondmaskertje mank (want niet-gezichtsbedekkend). Juist om de scheiding kerk-staat te vrijwaren mag de overheid geen religieuze praktijk tolereren die wereldlijke wetten overtreedt.

Sunier betoogt de praktische onuitvoerbaarheid. Raar dat hij de ordediensten van zijn eigen land minder capabel vindt dan pakweg België of Frankrijk. Er is objectief geen reden waarom Nederland hetzelfde niet kan.

Last but not least, Sunier grijpt diversiteit aan als argument. Een zwaktebod, met dit verbod ontkent de Nederlandse regering diversiteit niet. Wel geeft diversiteit een uitdaging voor incompatibele gebruiken.

Door Jaap op 30 september 2015

Wat hier nog eens bij komt is dat de Boerka symbool staat voor een fundamentalistische stroming binnen de Islam die staat voor vijandigheid jegens sommige andere bevolkingsgroepen. Ik denk dan in het bijzonder aan criticasters van de Islam, afvallige moslims, (vaak) joden, en ongelovigen. Ook deze groepen moeten zich in binnen de muren van de universiteit prettig en veilig kunnen voelen. Symbolen die staan voor onverdraagsaamheid en agressie aggressie jegens anderen - of het nu gaat om kleding met hakenkruizen, Boerka's, of de combi van baard+gewaad - horen om die reden niet thuis in de collegebanken.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.