Popup-Niks-missen-2.png

OPINIE

07 september 2020

Blijf nuchter en trap niet in de Amerikaanse polarisatie

Zwarte Piet is een karikatuur maar nog niet de Amerikaanse blackface met de achterliggende grote verschillen tussen zwart en wit. Behoud de nuchterheid, vindt Saskia van Balen.

Het publieke debat in Nederland wordt gekaapt door Amerikaanse discussies. Problemen die in Nederland spelen, worden gelijkgesteld aan extreme situaties in de VS. Het resultaat: verharding en polarisatie winnen steeds meer terrein ten koste van de Nederlandse nuchterheid en relativeringsvermogen.

Van blackface tot de moord op de Amerikaan George Floyd: gebeurtenissen op het Amerikaanse publieke toneel lijken in toenemende mate de toon van het Nederlandse maatschappelijke debat te bepalen. In Amerika vindt een culturele strijd plaats. Veel van de onderwerpen daarin worden klakkeloos overgenomen in het Nederlandse debat. Hoezeer het ook valt toe te juichen dat thema’s als racisme en seksisme onder onze aandacht worden gebracht, het zomaar kopiëren van Amerikaanse kwesties heeft ook valkuilen.

Wanneer we het hebben over politiek en identiteit, wordt er snel een link gelegd met de Amerikaanse situatie. Toen de ernst van seksueel overschrijdend gedrag in de Nederlandse samenleving werd blootgelegd, kreeg de Amerikaanse #MeToo-beweging alle ruimte om de inhoud van dit debat te sturen. Het recht op abortus vormt bijvoorbeeld een belangrijk onderdeel van de Amerikaanse #MeToo-beweging, maar in Nederland staat dit recht niet of nauwelijks onder druk. Het doet mij vreemd aan dat een in de VS geradicaliseerde discussie niet eerst door een culturele filter wordt gehaald alvorens wij er in Nederland verder over debatteren.

De Amerikaanse segregatie

Hetzelfde zie ik terug bij blackface. De segregatie naar etniciteit en de sociaal-economische ongelijkheid die in Amerika de achtergrond is van deze discussie, valt mijns inziens niet gelijk te trekken met de koloniale karikatuur van Zwarte Piet.

Het is niet zo dat ik Zwarte Piet niet als racistische karikatuur beschouw, maar we lijken in Nederland de context volledig uit het oog te zijn verloren. De kloof tussen wit en zwart in Amerika is zo diepgeworteld, dat een zwart geschminkt gezicht een veel zwaardere lading heeft dan de traditie van Zwarte Piet. Ook hier ontbreekt een filter.

Dan de demonstratie voor de doodgeschoten Bas van Wijk. In plaats van ons te richten op de verharding en toenemende criminaliteit in Amsterdam, zijn we druk met elkaar in een kamp te duwen. In dat van #blacklivesmatter, of in dat van #alllivesmatter. Ik vraag mij af waarom we met z’n allen zo geobsedeerd zijn om dit incident te gebruiken voor een Amerikaanse politieke manifestatie. Waarbij we maar al te graag een voorbeeld nemen aan de eeuwige tweestrijd van het Amerikaanse publieke debat.

Langs het politieke meetlint

Ook de uitspraken van rapper Akwasi en Lange Frans werden direct langs het politieke meetlint gelegd. Toen Akwasi dreigde om Zwarte Piet in het gezicht te trappen, was rechts Nederland woest. Toen Lange Frans even later kritiek kreeg over zorgwekkende uitspraken over een potentiële aanslag op premier Rutte, was links Nederland in rep en roer.

Akwasi zou aanzetten tot geweld en moest een halt worden toegeroepen, Lange Frans diende te worden beschermd door de vrijheid van meningsuiting. Wederom twee kampen. Ook hier zien we hoe het maatschappelijk middenveld steeds meer lijkt in te krimpen.

De Nederlandse nuchterheid

In de VS betekent een mening hebben vaak kiezen voor een van twee compleet tegengestelde kanten. De veelgeprezen Nederlandse nuchterheid komt hierdoor steeds meer onder druk te staan. Dat is jammer, want de kracht van het Nederlandse debat is dat iedere mening op waarde wordt geschat, zonder direct in een kamp te worden geduwd.

Het is naïef om maatschappelijke problematiek in de VS direct van toepassing te verklaren op de Nederlandse situatie. Nederland en de VS zijn op veel vlakken zeer verschillend. Laten we ons focussen op onze eigen maatschappelijke kwesties en daarbij een aanpak hanteren die aansluit op onze eigen cultuur.

De auteur is student fiscaal recht aan de Vrije Universiteit.

Saskia van Balen

{ Lees de 0  reacties}

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.