NIEUWS

Studenten 08 januari 2020

NOS: universiteiten jatten ideeën van studenten

Technische universiteiten gaan soms aan de haal met de geniale uitvindingen van hun studenten. Dit nieuws bracht NOS op 3 maandag na gesprekken met ruim zeventig (oud-)studenten en andere betrokkenen. Maar de universiteiten nuanceren het beeld.

Van innovatieve enkelbanden tot websites waarmee je thuis vanaf de bank een maaltijd kunt bestellen: studenten hebben soms briljante ideeën. Maar van wie is dat idee dan?

Volgens NOS op 3 belanden sommige studenten in een jarenlange strijd met hun universiteit om het intellectuele eigendom van hun idee. Gesprekken aan de onderhandelingstafel resulteren dan in het klassieke gevecht van de reus tegen de dwerg: de student zou als eenling niet zijn opgewassen tegen de juridische kracht en kennis van de universiteit. En duidelijke regels over wie de eigenaar is van de uitvinding zijn er niet.

Moeten die regels er dan niet snel komen?
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het is lastig om te beoordelen in hoeverre een student door de universiteit bij het bedenken van zijn of haar uitvinding is geholpen. Zo is de ene student misschien intensief begeleid door een docent, maar heeft de ander slechts gebruik gemaakt van een lab of een printer op de universiteitscampus. 

Hoe neem je dan uiteindelijk een beslissing als universiteit?
Door elk geval apart te bekijken, zegt Rob Mayfield, directeur bij Luris, het Knowledge Exchange Office van de Universiteit Leiden. “Het zijn complexe vraagstukken, die soms tot frustratie kunnen leiden bij studenten. Ze zijn geen werknemers, dus in principe zijn zij eigenaar van hun ideeën. Maar in hoeverre heeft de student gebruik gemaakt van materialen en infrastructuur van de universiteit? En was hij afhankelijk van ander publiek bekostigd onderzoek?”

Is er dan geen enkele leidraad denkbaar?
Universiteitenvereniging VSNU wil inzetten op betere informatievoorziening en verwachtingsmanagement. “Het is vooral belangrijk dat studenten met een nieuw idee hun rechten goed in beeld hebben én dat zij weten wat de spelregels zijn”, zegt woordvoerder Bart Pierik. Ook volgens hem is één uniforme regelgeving simpelweg niet mogelijk. “Elke universiteit zit anders in elkaar.”

Hoe dan?
Studenten aan de TU Eindhoven doen al voordat zij aan hun studie beginnen met een verplicht vinkje afstand van hun intellectuele eigendom. Bij de TU Delft gebeurt dit niet, maar die neemt soms wel aandelen in start-ups van studenten in ruil voor een bijdrage aan de patentkosten.

Gaat het allemaal om geld?
Niet volgens Mayfield van de Universiteit Leiden. “De missie van een universiteit is niet om geld te verdienen aan studenten, maar juist om studenten te helpen om zelf een positieve invloed uit te oefenen op de samenleving.”

En die aandelen dan?
VSNU-woordvoerder Pierik zegt dat het gebruikelijk is dat er iets tegenover staat wanneer een universiteit investeert in een patent. “Universiteiten zijn publieke instellingen, deels gefinancierd met belastinggeld. Daarom mogen zij niet zomaar geld weggeven aan start-ups van studenten. Anders creëer je een oneerlijk speelveld voor andere beginnende ondernemingen.”

Ook volgens Luris-directeur Mayfield kan een universiteit niet zomaar uit haar eerste geldstroom (het geld uit de rijksbijdrage) investeren in een studentenbedrijf. “Zo’n investering moet komen uit tweede- en derde geldstromen, bijvoorbeeld uit de commercialisering van onderzoek.”

Liggen innovatieve studenten vaak met hun universiteit in de clinch?
“Voor zover wij weten gaat het slechts om enkele gevallen per jaar”, zegt de VSNU. Ook de TU Delft kan slechts twee voorbeelden noemen. NOS op 3 geeft geen exacte aantallen.

Gebeurt het vooral op technische universiteiten?
“We horen deze verhalen voornamelijk vanuit de technische universiteiten, maar ook op kleinere schaal bij de bèta-opleidingen”, zegt voorzitter Alex Tess Rutten van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). “We hopen dat de politiek dit onderwerp oppakt.” Dat is inmiddels gebeurd: de VVD heeft Kamervragen gesteld.

Tot slot: wat vinden de universiteiten ervan?
De TU Delft laat weten dat ze zich niet herkent in het beeld dat NOS op 3 schetst. De TU Eindhoven noemt het standaard afstand doen van intellectueel eigendomsrecht door studenten een voorzorgsmaatregel, omdat er veel met externe bedrijven wordt samengewerkt. Ook volgens een jurist van de Universiteit Twente is de praktijk “in ieder geval op de UT, flink genuanceerder”, schrijft onafhankelijk nieuwsmedium U-Today.

HOP/EF

hits 293

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.