NIEUWS

Wetenschap 29 mei 2013

Nederland was altijd al corrupt

reacties 1

Nederlanders kloppen zich graag op de borst omdat hun land zo eerlijk zou zijn. Nauwelijks corruptie en zo. Fout. Nederland is altijd corrupt geweest. Het zit gewoon in de cultuur!

Dat blijkt uit onderzoek van historicus Ronald Kroeze, die op 5 juni hoopt te promoveren op zijn onderzoek naar de Nederlandse corruptiegeschiedenis. Kroeze ontdekte dat vrije verkiezingen, moderne markteconomie, professionele overheid en democratische rechtsstaat onlosmakelijk verbonden zijn met omkoperij en vriendjespolitiek.

Grote verontwaardiging

Het is ook altijd heel normaal geweest dat ambtenaren fooien en giften aannamen. Pas tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond daar grote verontwaardiging over.

Kroeze heeft verschillende schandalen gevonden die tot grote ophef leidden. De liberale minister van Financiën in het kabinet-Thorbecke trok zijn voorstel voor een belastingverhoging voor Limburg in om Limburgse kiezers te paaien wat leidde tot de Limburgse brievenaffaire (1865). Bij het Billitonschandaal (1882-1892) floot het parlement de gouverneur van Indië terug omdat hij een onrechtmatige en schadelijke concessie aan een onderneming deed. Het ingrijpen van de katholieke minister van Justitie in een strafrechtelijk onderzoek naar misstanden in het katholieke Oss veroorzaakte de zaak-Oss (1938/39).

Morele kwestie

De kop van menige Nederlands bestuurder heeft in de vaderlandse geschiedenis gerold als gevolg van een corruptieschandaal, blijkt uit Kroezes proefschrift. Hij concludeert dat corruptie hier niet zozeer als strafrechtelijke maar als morele kwestie wordt gezien.

Kroeze signaleert een ‘dubbelzinnigheid’ in de houding van de Nederlander ten aanzien van corruptie, omdat hij zijn land beschouwt (in de woorden van historicus Johan Huizinga) als een land met ‘een hooge standaard van publieke eerlijkheid’, maar tegelijkertijd een ‘lichten graad van knoeierij of bevoorrechting van vriendjes zonder protest verdraagt’.

Publieke en private belangen onvoldoende gescheiden

Kroeze vindt deze dubbelzinnigheid kenmerkend voor de omgang met corruptie in Nederland. Hij meent dat zijn onderzoek relevant is voor het moderne Nederland, waar ‘ophef over bijvoorbeeld het belonen van bestuurders duidt op een onvrede die op structurele fouten kan wijzen, zoals dat publieke en private belangen onvoldoende gescheiden zijn.’

Nieuwe wetten alleen zijn niet genoeg om corruptie voorkomen, betoogt Kroeze. Er is vooral een open politiek debat nodig over 'hoe het hoort'.

Peter Breedveld
BEELD: Gustave Doré

{ Lees de 1  reacties }

hits 15
Door MijnNaam op 10 maart 2014

Het is een systeem dat je doet denken dat je rechten hebt en een vrij mens bent, maar in werkelijkheid is dit schijn. Zo mysterieus is het ook weer niet, je hoeft alleen maar een beetje bewust van je omgeving te zijn.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.