Popup-Niks-missen-2.png

31 maart 2020

Vrolijke berichten

reacties 1

Literair Besmettingsgevaar (3)

‘Zouden jullie het, net als ik, geen uitstekend idee vinden als we met zijn allen de stad verlaten en naar een landgoed trekken?’ stelt Pampinea aan haar vrienden voor. ‘Daar kwinkeleren de vogels, daar groenen de heuvels en dalen, daar golven de korenvelden als een zee’.

Anno 1348 waart de Zwarte Dood in de stad Florence. Giovanni Boccaccio beschrijft in zijn meesterwerk de Decamerone de reacties van de stedelingen. Sommige mensen sluiten zich volledig op en leiden een sober leven binnenshuis. Anderen zijn iets minder voorzichtig en wagen zich op straat met geurige bosjes bloemen of kruiden tegen hun neus gedrukt. Er zijn er die zich van God noch gebod iets aantrekken en feestend en grappen makend door Florence zwerven. Een groep trekt juist naar hun buitenverblijf alsof het alleen de verdorven stad is die God wil treffen.

'Er zijn er die zich van God noch gebod iets aantrekken'

Herkenbaar. Je komt dit gedrag in afgezwakte vorm de afgelopen weken tijdens de coronacrisis ook tegen: mensen die zich strenge zelfquarantaine opleggen en mensen die min of meer voorzichtig de straat op gaan, al lukt 1,5 meter afstand houden niet altijd -- zie Zondag met Lubach van 22 maart. Mensen die juist door blijven feesten alsof er niets aan de hand is -- zoals de NRC van 29 maart meldt: ‘De Nederlandse politie is dit weekend op verschillende plekken uitgerukt omdat ondanks de coronamaatregelen toch feestjes werden gehouden.’ Of mensen die in deze plaag Gods toorn menen te herkennen – zoals blijkt uit het Reformatorisch Dagblad van 10 maart: ‘Niet corona heerst, maar God regeert. Het coronavirus is slechts een tweede oorzaak, een middel in Gods hand.’

'Je mag ons uit de buitenwereld alleen maar vrolijke berichten melden'

In de Decamerone ontmoeten zeven jonge vrouwen en drie jonge mannen elkaar in de kerk Santa Maria Novella. Zij komen tot de conclusie dat zij het recht hebben te leven en besluiten de stad, een ‘zedeloze poel van ellende en verderf’, achter zich te laten. Tien dagen lang zondert het gezelschap zich af in een prachtig landhuis even buiten Florence en geeft zich over aan genot. Beschaafd genot, dat wel: wandelingen in de tuin, uitmuntende wijn, verfijnd eten, muziek en zang, dagelijkse middagdutjes, en vooral verhalen vertellen bij de fontein. Op één voorwaarde: ‘Waar je ook gaat of staat, wat je ook hoort of ziet, als je in onze gratie wilt blijven, mag je ons uit de buitenwereld alleen maar vrolijke berichten melden.’ Het resultaat zijn tien keer tien smakelijke korte verhalen over schelmenstreken en overspelige avonturen. Dat soort dingen hebben we nodig in tijden van nood, daaraan kunnen wij ons laven.

Een van die verhalen gaat over een knappe en slimme paardenknecht die tot over zijn oren verliefd was op Theodolinde, koningin van de Longobarden. Een liefde die natuurlijk nooit beantwoord kon worden. De paardenknecht wilde zich van kant maken en tegelijkertijd een uiterste poging doen het object van zijn liefde te bezitten. Dus observeerde hij de nachtelijke gewoontes van koning Agilulf en verstopte zich op een nacht goed gewassen (Theodolinde zou de paardenmest eens ruiken!) en gewapend met een mantel, toorts en stokje in het paleis:

'Zonder een woord te zeggen (...) gleed hij naast de koningin in bed'

‘Toen alles in huis sliep, leek hem het uur van de waarheid aangebroken: hij zou zijn verlangen bevredigen óf heldhaftig de felbegeerde dood omarmen. Met een kei en een vuurslag die hij daarvoor had meegebracht, ontstak hij de toorts, stapte diep in zijn mantel weggedoken naar de kamer van de koningin en klopte tweemaal met zijn stokje op de deur. Een slaapdronken kamermeisje deed open, nam de toorts uit zijn hand en schermde het licht ervan af. Zonder een woord te zeggen sloop hij achter het bedgordijn, gooide zijn mantel af en gleed naast de koningin in bed. Omdat hij wist dat de koning als hij slechtgemutst was niet verdroeg dat er iets tegen hem werd gezegd, veinsde hij humeurigheid, nam haar begerig in zijn armen en bezat haar, zonder dat er een woord werd gewisseld, verscheidene keren achter elkaar.’

Maar zodra hij vertrokken was, kwam de echte koning bij de koningin aankloppen... Verbaasd hem zo snel alweer te zien, riep zij dat hij op zijn gezondheid moest letten. De koning begreep dat hij door een dubbelganger was bedrogen, maar liet zijn vrouw niets merken. Hij begaf zich naar de zolder boven de paardenstallen waar de voltallige bediening sliep, en controleerde ieders hartslag. Hij rekende er namelijk op dat de schuldige paardenknecht zichzelf door het bonzen van zijn hart zou verraden. En zo gebeurde. De koning knipte het haar van de knecht aan één kant af, zodat hij hem de dag erop zou herkennen. Maar de knecht wist raad: hij knipte in het pikdonker alle slapende bedienden half kaal. Toen de koning de volgende dag zijn bedienden in alle vroegte bij zich riep, moest hij constateren dat ze stuk voor stuk hetzelfde merkteken hadden. Verstandig als hij was, besloot hij van wraak af te zien en een schandaal te mijden. Om te laten zien dat hij wel degelijk doorhad wat er was gebeurd, zei hij: ‘Wie het gedaan heeft, moet het geen tweede keer proberen! Jullie kunnen gaan’. Niemand begreep er iets van, behalve de schuldige -- en die waagde het niet nog eens.

En zo kunnen we nog 99 verhalen verder! De listige truc uit het verhaal doet denken aan de Spaanse Netflix-serie ‘Casa de Papel’ van Alex Pina. Bij de geniale bankroof van dat verhaal zijn gijzelnemers en gijzelaars  zonder onderscheid gehuld in dezelfde rode overall en hetzelfde Dalimasker met opgekrulde snor. De politie weet zich geen raad.

Nu hebben de meesten van ons geen buitenhuis. Waarom niet de komende tijd de hele Decamerone lezen? Of... dagelijks luisteren naar de voordracht van een van de verhalen door telkens weer een andere acteur https://ita.nl/nl/episodes/itas-decamerone/765119/?

Cultuur in tijden van nood.

De citaten komen uit Giovanni Boccaccio: Decamerone, Athenaeum, Polak & Van Gennep 2004 in de vertaling van Frans Denissen.

{ Lees de 1  reacties}

hits 315
Door Henri Goldsmann op 02 april 2020

Wederom een voortreffelijk meesterwerkje!

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.