13 maart 2019

Flygskam

Aan de kunstacademie studeerde ik met iemand die zich altijd schaamde. Wanneer ze over straat liep, een vraag stelde, boodschappen of buikspieroefeningen deed, de was ophing, een gesprek aanging. Maar het meest schaamde ze zich voor het feit dat ze rookte. Dat was ongezond voor haar en de mensen om haar heen, ze had een hekel aan de tabaksindustrie en vond dat ze beter moest weten. Toch deed ze het, roken. Besmuikt rookte ze haar sigaretten uit het zicht van anderen en voelde zich achteraf stom en ongelukkig. Ik zag haar vaak afgelegen in een hoekje staan en dacht dan: stop gewoon, als je het zo erg vindt.

In Zweden is een nieuw soort schaamte opgekomen, las ik in Trouw, flygskam ofwel: vliegschaamte. Vorige week vloog ik last minute naar Nice en voelde me daar niet goed over. Even had ik treinen overwogen, tot ik zag hoe duur dat was en hoe lang het duurde. Voor 25 euro had ik een vliegticket naar Nice, een treinticket kostte me meer dan 200 euro. In 1 uur en 40 minuten was ik van Schiphol naar Aéroport de Nice, met de trein deed ik er 11 uur(!) en 49 minuten over. Daarom koos ik voor de makkelijke, comfortabele en egoïstische weg en boekte mijn ticket. De dagen voor de vlucht gedroeg ik me als iemand die iets te verbergen heeft. Als mensen over Nice begonnen, ontweek ik de vraag. Als iemand vroeg hoe ik daar dan heenging, veranderde ik van onderwerp. Op Schiphol loop ik besmuikt naar mijn gate en stap in het vliegtuig.

Altijd als het klimaat en onze verantwoordelijkheid daarin in mijn sociale kringen ter sprake komt, raadt iemand me Naomi Kleins This Changes Everything aan. In dat boek vraagt Klein: aangezien de gevolgen van klimaatverandering zo groot zijn, waarom doen we dan zo weinig? Dat is natuurlijk de hamvraag. Waarom vind ik, terwijl ik weet dat vliegen slecht voor het milieu is, dat ik toch naar Nice mag voor een, zoals men dat zo mooi noemt, plezierreisje? Ben ik dan, net als mijn vriendin aan roken, toch aan iets verslaafd? Namelijk aan het recht om het zo comfortabel mogelijk te hebben? Hoewel het boek me ongeveer dagelijks wordt aangeraden heb ik This Changes Everything nog steeds niet gelezen. Nog iets waar ik me voor schaam.

In het vliegtuig zit ik naast een stel van een jaar of zestig. De man heeft, naar eigen zeggen, het internet in Nederland groot gemaakt en zijn vrouw is operazangeres geweest tot haar stembanden knapten. Zo zegt hij dat, knapten. “Pats”, zegt hij. “Dan zing je niet meer.” Ik knik. Zijn vrouw kijkt uit het raampje.
Als we zijn opgestegen en over bergen vliegen zegt de man: “En dat voor maar 25 euro.”
“Vreselijk hè!” zeg ik, opgelucht dat ik mijn vliegschaamte met iemand kan delen die, letterlijk, in hetzelfde schuitje zit.
De man kijkt me verbaasd aan. “Waar heb je het over? Het is toch geweldig dat we voor zo weinig geld naar de zon kunnen?”
“Maar het is zo slecht voor de wereld”, zeg ik.
De vrouw met de geknapte stembanden kijkt op. “Waarom zit je dan in dit vliegtuig?” vraagt ze schamper. “Stop gewoon met vliegen als je het zo erg vindt.”
De rest van de vlucht praten we niet meer. Als het vliegtuig de daling inzet, verzucht de vrouw tegen de man: “Eindelijk. Het eerste wat ik in Nice doe is een sigaret opsteken.”

Ik neem me stilletjes ook iets voor: het eerste wat ik in Nice doe is This Changes Everything kopen. 

hits 159

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.