10 februari 2016

Feel the Bern

Was de revolte tegen het establishment en de elite na de Iowa-caucuses vorige week al officieel, dan geldt dat nu helemaal na de eerste echte primary (gewoon via het stemhokje en niet middels buurtvergaderingen) van New Hampshire. In het Clintonkamp hoopte men tot op het laatste moment nog op een plotselinge opleving en een nek-aan-nekrace met mede-Democraat Bernie Sanders, maar de voormalige First Lady is met 60 tegen 38 procent van de stemmen vernietigend verslagen. In het druk bezette Republikeinse veld kwam Donald Trump uit op meer dan twee keer zoveel stemmen als de verrassende en tot nog toe relatief onbekende nummer twee, Ohio-gouverneur John Kasich.

Dat Sanders het goed zou doen in het relatief progressieve New Hampshire werd alom verwacht, maar zijn ruime zege mag historisch genoemd worden. Nog niet zo lang geleden namen de media en het politieke commentatordom de kandidatuur van de ‘democratische socialist’ uit Vermont volstrekt niet serieus. Maar deze ‘kandidaat in de marge’ heeft nu dus wel de machtigste familie van de Democraten verslagen.

Wat in de literatuur (links-) populisme heet, kent een lange en rijke historie in de VS, maar toch is het lang geleden dat een kandidaat die zichzelf socialist noemt – al zouden we hem in Europa eerder sociaaldemocratisch noemen – met (enig) succes meedeed aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen. En zoals wel vaker wordt de revolutie geleid door de jeugd. Clinton en Sanders hebben allebei al de Nederlandse pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Maar hoewel Sanders van hen twee ook nog eens de oudste is, heeft hij een massale aanhang onder jongeren, terwijl Clinton het veel meer van mede-babyboomers moet hebben. En de jonge Democratische kiezer is de oude politiek duidelijk zat.

Sanders wil het hoger onderwijs gratis maken en bepleit betaald bevallings- en ouderschapsverlof

Sanders spreekt met zijn programma dan ook met name jongere kiezers aan uit de hoogopgeleide maar verarmde middenklasse. Hij wil bijvoorbeeld het hoger onderwijs helemaal gratis maken (en dat in een land waar de collegegelden en daarmee de studieschulden torenhoog zijn) en bepleit betaald bevallings- en ouderschapsverlof – iets waarop ook moeders geen recht hebben in de VS, als enige van de ontwikkelde kapitalistische landen. Maar wat ook meespeelt, is dat de jongere generatie de Koude Oorlog niet meer meegemaakt heeft, een periode waarin socialist zijn ongeveer gelijk stond aan landverrader.

De overwinning van Bernie Sanders van afgelopen nacht is belangrijk, maar hij is er nog lang niet. Er volgt nu een reeks verkiezingen (tot en met de zogenaamde Super Tuesday op 1 maart) in zuidelijke staten met veel latino en vooral zwarte kiezers. Onder hen genieten de Clintons traditioneel veel aanhang, wat teruggaat tot het presidentschap van Bill. Toch is ook hier een en ander aan het verschuiven en kunnen we zeker nog meer inspanningen van Sanders verwachten om de zwarte kiezer aan zich te binden. Verschillende prominente Afro-Amerikanen hebben zich ook al voor hem uitgesproken. De politiek geëngageerde rapper Killer Mike kreeg bijvoorbeeld in een indrukwekkende, eloquente en opzwepende toespraak de hele zaal mee voor de Joodse senator die opgroeide in Brooklyn. Ook dat maakt de uitslag van afgelopen nacht historisch. Want, geloof het of niet, Sanders is de eerste Joodse kandidaat die een Amerikaanse presidentiële voorverkiezing wint.

En Donald Trump is dus ook terug. Helemaal niemand nam hem in het begin serieus, haast nog minder dan Sanders. De bekende progressieve nieuwssite Huffington Post plaatste een tijd lang al het nieuws over de kandidaat Trump alleen in de entertainmentsectie. Maar nu laat hij zien dat hij niet alleen Twitter en de peilingen kan domineren maar ook verkiezingen kan winnen. Toen tot ieders verrassing deze ‘ijdele clown’ de leiding nam in de peilingen en die ook steeds verder uitbouwde, keerde de nieuwssite op zijn schreden terug. Tegenwoordig voegen ze achter elk artikel over Trump de waarschuwing toe dat hij een racistische leugenaar is, die 1,6 miljard mensen de toegang tot de VS wil weigeren enkel vanwege hun religie.

Huffington Post heeft een punt, maar dat heeft een grote groep Republikeinse kiezers in New Hampshire er niet van weerhouden om op deze entertainer-extremist te stemmen. Binnen de Republikeinse partij waren er al eerder partijprominenten, zoals voormalig presidentskandidaat Bob Dole en de ex-burgemeester van New York Giuliani, die aangaven Trump te verkiezen boven bijvoorbeeld Cruz, of zeiden dat we ons in ieder geval moesten voorbereiden op het tot voor kort ondenkbare. Voor anderen in de Grand Old Party blijft dit echter een groot schrikbeeld en vestigt men de hoop op een meer gematigde kandidaat als Rubio. Maar zijn uitslag viel na een slecht debatoptreden afgelopen weekend vies tegen. John Kasich staat nu wel een moment in de schijnwerpers, maar zal het waarschijnlijk uiteindelijk niet redden. Jeb Bush – oftewel Jeb!–  zit nog steeds in de race, maar moet wel op een klein wonder hopen voor een echte comeback. Het blijven voorlopig nog spannende tijden in de Amerikaanse politiek.

De auteurs doceren internationale betrekkingen bij de afdeling Bestuurskunde en Politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en zijn de auteurs van American Grand Strategy and Corporate Elite Networks: The Open Door since the End of the Cold War (Routledge, 2016).

hits 2

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.