Popup-Niks-missen-2.png

28 oktober 2020

Allemaal de kast uit (en neem meteen een lhbtqia+ boek mee)

“Sinds wanneer wist jij dat je hetero bent?” Elke dag sta ik letterlijk stil bij deze vraag: die plakt namelijk aan een stoplicht op mijn dagelijkse route van de VU naar huis. Ik voel me niet persoonlijk door de sticker aangesproken. Die is duidelijk bedoeld voor een publiek dat deze vraag nooit gesteld heeft gekregen.

Ik dacht aan die stoplichtsticker op 11 oktober, tijdens de internationale Coming Out Day. Die dag vraagt aandacht voor ‘uit de kast komen’: vertellen dat je niet-hetero bent. Of niet cisgender, als je genderidentiteit anders is dan je geboortegeslacht. Tijdens deze dag delen we als regenbooggemeenschap onze levensverhalen met elkaar, staan we op de bres voor gelijke rechten, en verwelkomen we hier en daar een celebrity in ons midden. Cis-hetero’s moeten op 11 oktober even naar de coulissen, want bij definitie hoeven zij de kast niet uit.

Meer zichtbaarheid voor de lesbische, homoseksuele, biseksuele, transgender, intersekse, queer en aseksuele (lhbtqia+)- gemeenschap, wie kan daar nou op tegen zijn? Toch vraag ik mij elke Coming Out Day iets af: houden we door het vieren van ons uit-de-kastverhaal niet ongewenst die vermaledijde cis-heteronorm in stand?

Sinds wanneer wist jij dat je hetero bent?

Huh, cis-heteronorm? Bestaat die dan nog in 2020? Jazeker, óók in Nederland. Even een snelle recap: volgens de cis-heteronorm is iedereen cisgender en heteroseksueel tot het tegendeel bewezen is. Daarmee verdeelt de cis-heteronorm de wereld comfortabel in twee categorieën: normaal en abnormaal. Bijvoorbeeld: de gemiddelde man valt op vrouwen, en identificeert zich met het geboortegeslacht. Andere constellaties zijn een afwijking van dat gemiddelde. Stel je een student voor in de rij bij de Spar, of een docent in de lift: de cis-heteronorm zorgt ervoor dat andere VU’ers van alles aannemen over hun voornaamwoorden en liefdeslevens. Als die student of docent trans of queer is moet die dat eerst campuskundig maken om foute aannames recht te zetten.

Veel lhbtqia+’ers kiezen ervoor helemaal niet uit de kast te komen

Het nare aan die cis-heteronorm is dat je ’m pas ziet als je ’m doorhebt. Daarvoor moet je er eerst keihard tegenaan botsen. Dat gebeurt om de haverklap: in de Zoom-klas, de sportclub, of de spreekkamer van je huisarts. Boem. Auw! Wrijvend over de buil op je voorhoofd leg je aan de baliemedewerker uit dat jij en je vriendin geen zussen zijn. Wéér moet je uit de kast. Soms is het heerlijk om van de daken te schreeuwen wie je bent of van wie je houdt. Maar soms heb je gewoon geen zin om dat met anderen te delen. Soms is het onveilig. Veel lhbtqia+’ers kiezen ervoor helemaal niet uit de kast te komen.

Uit de kast komen is dus niet altijd gezellig. Toch hebben we weinig keus. De vermaledijde cis-heteronorm dwingt de ‘afwijkende’ groep het afwijkend zijn zelf kenbaar te maken. We zijn cis-hetero tot het tegendeel is bewezen, maar dat bewijs moeten we zélf leveren. Als we dat niet doen, worden er onjuiste aannames over ons gedaan. Geen gelijkwaardige uitgangssituatie!

Als we coming out blijven erkennen, leggen we ons dan niet neer bij de norm die ons wordt opgelegd? Accepteren we dan niet dat er voor ons andere regels gelden? Hoe ziet een Coming Out Day eruit waarin we kritisch nadenken over waaróm we uit de kast moeten komen? 

Zolang we de cis-heteronorm niet afschaffen, blijven boekwinkels, Netflix-accounts en universiteitscurricula barsten van de heteroseksuele perspectieven. Laten we diversiteit normaliseren door daar zoveel mogelijk lhbtqia+-stemmen aan toe te voegen.
VU Pride en de Universiteitsbibliotheek hebben al een beginnetje gemaakt met het oprichten van een bieb, waarin we ruimte bieden aan de verhalen en kennis van de regenbooggemeenschap. Maar de verantwoordelijkheid voor het opdoeken van de cis-heteronorm ligt bij iedereen. Dus hetero’s: trek eens een lhbtqia+-boek uit de kast. En vertel aan je vrienden wanneer je wist dat je hetero bent. Want pas als dát normaal is, kunnen we spreken van gelijkwaardigheid.

Maaike Muntinga

Universitair docent bij de afdeling Ethiek, Recht en Humaniora van Amsterdam UMC

Maaike Muntinga

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.