 11 juni 2009 - Docent Conny Roggeband vindt het streefcijfer van de VU om in 2012 minimaal zestien procent vrouwelijke hoogleraren te hebben, geen oplossing. Hoe moet het wel?
Het is onbegrijpelijk dat Nederland slechts elf procent vrouwelijke hoogleraren telt. Al geruime tijd denkt het ministerie van Onderwijs hier met streefcijfers iets aan te kunnen veranderen, maar in de praktijk worden deze telkens weer naar beneden bijgesteld. Lag het streefcijfer voor 2010 aanvankelijk op 25 procent, inmiddels is dit weer bijgesteld tot 15 procent. En ook dat lijken we niet te gaan halen. Het weinig ambitieuze streefcijfer van de VU (16 procent) biedt helemaal geen oplossing voor de onderliggende problemen.
Recent promotieonderzoek van VU-alumnus Marieke van den Brink maakt duidelijk dat bij benoemingen van hoogleraren de mannelijke voorkeurskandidaat vaak al bij voorbaat vaststaat en dat in tweederde van de gevallen kandidaten worden benaderd zonder dat er een advertentie aan te pas komt. Het scouten van talent gebeurt voornamelijk door mannen in hun door mannen gedomineerde netwerken. Informele en ondoorzichtige procedures houden het bolwerk gesloten, waardoor streefcijfers niet gehaald kúnnen worden. Uit haar onderzoek blijkt ook dat bij vrouwelijke wetenschappers eerder wordt getwijfeld aan hun gedrevenheid, loyaliteit en leiderschapskwaliteiten.
Mechanismen doorbreken
Daar komt bij dat de kleine groep vrouwelijke hoogleraren een uitzonderingspositie blijft houden. Het onderzoek dat Rosabeth Moss Kanter al in de jaren zeventig naar vrouwelijke leiders deed, zou als verplichte tentamenliteratuur moeten gelden in alle opleidingen voor managers, omdat het helder maakt met welke mechanismen vrouwen in minderheidsposities te maken hebben. Kanters onderzoek laat zien dat vrouwelijke eenlingen (‘tokens’) veel zichtbaarder zijn, en in de eerste plaats als representant van hun groep, dus vooral als vrouw, worden gezien. Dat betekent dat tokens zich extra moeten bewijzen om vooruit te komen. Zij moeten hard knokken om stereotiepe vooroordelen en verwachtingen rondom vrouwen en carrière te weerleggen. Vertaald naar de praktijk van de wetenschap betekent dit dat vrouwen, om als excellente wetenschappers te worden beschouwd, beter moeten presteren, meer inzet moeten tonen en een beter cv moeten hebben.
Lekken opsporen
Kanter maakt duidelijk dat pas wanneer er een kritische massa vrouwelijke hoogleraren is bereikt, bestaande mechanismen worden doorbroken. Zij geeft aan dat het omslagpunt ongeveer bij dertig à veertig procent ligt.
De VU zou er daarom goed aan doen om niet alleen een stevig beleid te voeren dat erop gericht is deze massa zo snel mogelijk te bereiken, maar daarnaast ook alle lekken in de verschillende academische pijplijnen op te sporen. Waar zitten de subtiele, nooit openlijk aan de orde te stellen mechanismen die vrouwen systematisch van kansen uitsluiten?
Aan talentvolle vrouwen op weg naar de top zou coaching moeten worden aangeboden. En er moeten zeker meer vrouwen in de benoemingscommissies. Van den Brinks onderzoek laat zien dat er aanmerkelijk meer vrouwen worden aangenomen als er twee of meer vrouwen in een commissie zitten. De VU zou daarom ook een quotum in moeten stellen voor benoemingscommissies!
Conny Roggeband is docent afdeling cultuur, organisatie & management
 |
Toon/Verberg commentaar formulier