OPINIE
Wij subsidiëren buitenlandse student
Elke Europese student zou moeten beschikken over een persoonsgebonden budget. Dat vinden de economen Henriëtte Maassen van den Brink en Wim Groot.
De belangstelling van buitenlandse studenten voor een studie in Nederland neemt toe. Nog altijd komen de meeste buitenlandse studenten uit Duitsland. Dat is de afgelopen drie eeuwen niet veranderd. Bijna 25.000 Duitsers studeren aan een Nederlandse universiteit. Dat is de omvang van de Universiteit van Amsterdam en tweemaal het aantal studenten aan de Universiteit Maastricht.
Sinds de regering-Cameron het collegegeld heeft verhoogd naar 9.000 pond neemt de belangstelling van Britse studenten toe. The Daily Telegraph had midden november een lang artikel over studeren in het buitenland met als kop: For great returns, think global. Ook Maastricht werd genoemd. De krant wees er fijntjes op dat studenten in Maastricht een academische opleiding kunnen volgen voor minder dan 2.000 pond terwijl kwalitatief mindere Engelse universiteiten zoals Liverpool, Newcastle en Cardiff vanaf volgend jaar 9.000 pond vragen. Vlak daarna deed The Sunday Telegraph het nog eens over: ‘Rising fees sending students overseas’, luidde de rijmende kop. De krant interviewde Scott Clothier die in Maastricht international business wil studeren. ‘Het is er zo veel goedkoper dan hier, en je krijgt er een internationaal erkend diploma’, aldus de moeder van Scott over Maastricht. Zij wees er ook nog op dat een studie in het buitenland voordeel oplevert bij het vinden van een baan. Je hebt laten zien dat je onafhankelijk bent en je horizon hebt verbreed.
Populair immigratieland
Het aantal buitenlandse studenten dat hier komt studeren, is ongeveer twee keer zo groot als het aantal Nederlandse studenten dat naar het buitenland gaat. De Engelse en Duitse overheden profiteren ook van deze studentenmigratie. Duitse en Engelse jongeren krijgen een goede opleiding zonder dat het de Duitse en Engelse overheid één euro kost. Driekwart van de kosten van onderwijs van buitenlandse studenten komt voor rekening van de Nederlandse belastingbetaler. Per saldo subsidieert de Nederlandse overheid dus het hoger onderwijs in andere EU-landen. Staatssecretaris Halbe Zijlstra laat daarom uitzoeken of de kosten voor de belastingbetaler opwegen tegen de baten die de instroom van buitenlandse studenten opleveren.
Het rapport van de werkgroep kosten-baten buitenlandse studenten wordt binnenkort verwacht. De uitkomsten kennen we nog niet, maar zelfs als de kosten-batenanalyse positief uitvalt, is het de vraag of de Nederlandse belastingbetaler moet blijven opdraaien voor de opleiding van Duitse en Engelse studenten.
Nederland is niet het enige immigratieland voor buitenlandse studenten. Deense en Oostenrijkse universiteiten zijn net als de Nederlandse populair onder Duitse studenten. In Oostenrijk gaan stemmen op om het land van herkomst te laten meebetalen aan de kosten van een studie in het buitenland. De gouverneur van Salzburg, Gabi Burgstaller, heeft een voorstel ingediend bij eurocommissaris Vassiliou om het land van herkomst van een student verantwoordelijk te maken voor de opleidingskosten. De student zelf betaalt het standaard collegegeld dat zijn buitenlandse universiteit vraagt.
Perverse prikkel
Eurocommissaris Vassiliou heeft Burgstaller geadviseerd op zoek te gaan naar medestanders. Nederland zou dit Oostenrijkse plan moeten steunen. De EU-regel waarbij studentmobiliteit met gesloten beurzen gebeurt en het ontvangende land de studiekosten draagt, geeft landen een perverse prikkel om minder in het hoger onderwijs te investeren dan eigenlijk zou moeten. Kwalitatief slecht hoger onderwijs of hoge collegegelden zet studenten ertoe aan een studie in het buitenland te volgen. Veel Duitse studenten verkiezen het kleinschalige studentgecentreerde onderwijs in Nederland boven de overbevolkte en massale universiteiten in hun eigen land. Daarmee worden de kosten van universitair onderwijs in Duitsland afgewenteld op de Nederlandse belastingbetaler.
Om aan deze perverse prikkel een eind te maken, zouden de EU-spelregels veranderd moeten worden. EU-landen zouden elke student een persoonsgebonden opleidingsbudget kunnen meegeven. Uit het onderwijs-pgb zouden studenten het collegegeld kunnen betalen bij de universiteit van hun eigen keuze in binnen- en buitenland.
Een onderwijs-pgb, dat kan worden besteed bij elke universiteit in Europa, zou een grote impuls geven aan de mobiliteit van studenten. Universiteiten zouden concurreren door met goed onderwijs studenten aan te trekken. Dit is goed voor de onderwijskwaliteit. Het maakt ook een einde aan de neiging tot freerider-gedrag van overheden waarbij jongeren op kosten van andere EU-landen worden opgeleid.
Wim Groot is hoogleraar economie aan Universiteit Maastricht.
Henriëtte Maassen van den Brink is hoogleraar economie aan de UvA en Universiteit Maastricht.
Dit opinieartikel is eerder verschenen in de Volkskrant van 22 december 2011.
 |
Toon/Verberg commentaar formulier