OPINIE
Criminoloog Fijnaut overschat de invloed van criminologen
Wie beweert dat onderzoekers van georganiseerde misdaad onaanvaardbare risico’s lopen, overschat de invloed van criminologen, zegt Bob Hoogenboom, bijzonder hoogleraar Politie en Veiligheidstudies.
Begin oktober deed Cyrille Fijnaut in NRC Handelsblad zijn uitspraak dat het in ons land niet meer mogelijk is wetenschappelijk onderzoek te doen naar ‘georganiseerde misdaad’ vanwege de gevaarzetting voor de onderzoeker. Een paar dagen later hoor ik op de radio Gerlof Leistra, sinds jaar en dag misdaadjournalist. Hij doet vijf of zes keiharde uitspraken over Holleeder en zijn verwerpelijke daden. Verder herinner ik mij de participerende observaties van criminoloog Damián Zaitch onder Colombiaanse cokehandelaren. Het etnografisch veldwerk van jonge criminologen onder jonge Marokkanen en Antillianen en Frank van Gemert die dat doet in de binnensteden. Deze avontuurlijke onderzoekers zitten dichter op de actualiteit, spelen meer op de man en komen met grotere onthullingen dan menig gevestigd criminoloog. NRC-journalisten in de Van Traa-periode zaten midden tussen goed en kwaad en schreven onthullende stukken in een periode waarin sprake was van ‘gevaarzetting’. Grote belangen speelden.
Vastgoedmaffia
Iedereen die ik noem, doet nog hetzelfde werk. Ongehinderd. (Inter)nationaal zijn prachtige voorbeelden van onderzoeksjournalistiek naar ‘georganiseerde misdaad’ en/of criminele organisaties in de financiële wereld of de vastgoedmaffia. Ik weet slechts van een Italiaanse schrijver die moest onderduiken. Maar Frank Bovenkerk praatte heel lang met een dame over haar rol in de onderwereld en publiceerde daarover een boek. Bovenkerk loopt rond op de VU en geeft nog altijd inspirerende colleges. De uitspraak van Fijnaut staat haaks op de werkelijkheid van mondiaal wetenschappelijk en journalistiek onderzoek naar misdaad en straf. Naomi Klein heeft in een aantal bestsellers de groeiende macht van multinationals en hun criminele praktijken in de Derde Wereld beschreven. Zij noemt man en paard. Iedere week loopt zij ergens ter wereld een podium op en benoemt criminele praktijken.
Briljant boek
Het merendeel van het criminologisch onderzoek is veilig onderzoek, in veilige kamers op universiteiten en soms op politiebureaus, in veilige dossiers, over veilige zaken en mensen, overwegend in het veilige verleden. De veilige teksten die worden geproduceerd zijn geanonimiseerd en in abstractheden verwoord. De oplagen nopen tot deemoedigheid: minimaal 750 en maximaal enkele duizenden exemplaren die door een handvol mensen werkelijk worden gelezen. Een van de kanonnen in de criminologie is ‘Wild Bill’ Chambliss, die in de jaren zestig als onderzoeker infiltreerde in de onderwereld van Seattle. Hij ging werken in bars, gokholen en bordelen en schreef een briljant boek over de gesprekken tussen politici, ambtenaren, toezichthouders, financiers, criminelen, hoeren, pooiers en gokkers die op enigerlei wijze met elkaar on the take (corrupt) waren. Hij heeft daar decennialang smaakvol over verhaald. Ook in Seattle. Fijnaut overschat de gevaarzetting. Hij overschat de invloed van ons op het denken en handelen van beleidsmakers en zeker van criminelen. (Zelf)relativering is een groot goed in de wetenschap.
Bob Hoogenboom, bijzonder hoogleraar Politie en Veiligheidstudies
12 oktober 2011
 |
Toon/Verberg commentaar formulier