OPINIE

Demonstreren heeft geen zin

Ludieke protesten tegen bezuinigingen halen niets uit. Je kunt veel beter vaststellen welke overheidsuitgaven het meest opleveren. Een kosten-batenanalyse helpt, vindt hoogleraar algemene economie Frank den Butter.

Protestmanifestaties vormen de onvermijdelijke pavlovreactie op aangekondigde bezuinigingen. Hoe meer protestanten op het Malieveld, hoe feller of ludieker de spandoek teksten, en hoe meer aandacht in de media, des te beter de actievoerders de eigen belangen denken veilig te kunnen stellen. De protesten tegen de bezuinigingen op de cultuur, de zorg en het openbaar vervoer zijn nog niet achter de rug of het stokje wordt overgenomen door het studentenprotest tegen de ombuigingen in het onderwijs. Steeds gaat het daarbij om een groepsbelang dat een groter deel van de overheidskoek nastreeft. Protesten zijn een vorm van lobbygedrag. Zo’n lobby voor het eigen gewin gaat echter altijd ten koste van alle andere belastingbetalers of van de welvaart van toekomstige generaties. Dit laatste is het geval wanneer de extra overheidsuitgaven uit een toename van de staatsschuld worden gefinancierd.

Protesteer wetenschappelijk

Het is de taak van de politiek om al die belangen tegen elkaar af te wegen. Het criterium daarbij is de mate waarin de gelden die de overheid aan de verschillende belangengroepen verstrekt, bijdragen aan de algemene welvaart. Daarom is in mijn ogen niet een protestmanifestatie of het inhuren van professionele lobbyisten de manier waarmee de politiek van het eigen belang moet worden overtuigd. Neen, laat een gedegen wetenschappelijk onderzoek verrichten naar de welvaartswaarde van op de groep gerichte overheidsuitgaven. In plaats van een kleurrijk protest met alle baby’s, peuters, kleuters en hun ouders, hebben de organisaties in de kinderopvang een dergelijke wetenschappelijk onderbouwde kosten en batenanalyse laten uitvoeren naar de welvaartswaarde van subsidiëring in de kinderopvang. Uit die studie blijkt dat bij de kinderopvang niet op de kwaliteit bezuinigd moet worden. Meer kwaliteit en ruime toegang van kinderen uit achterstandsgezinnen leveren op den duur meer maatschappelijke welvaart op. Het is met name de jonge generatie die hier later voordeel van heeft.

Het onderwijsveld zou zich moeten spiegelen aan de kinderopvang. Ook hier kan via een kosten-batenanalyse worden vastgesteld in welke vorm onderwijsuitgaven het grootste maatschappelijke rendement opleveren. In feite is dat wat het onderzoek voor de kinderopvang aantoont: kwalitatief goede voorzieningen voor jongen kinderen hebben een hoog rendement.

Politici willen scoren

Het probleem is dat de politiek weinig oog heeft voor deze belangenafwegingen op basis van wetenschappelijk onderzoek. Politici denken beter te kunnen scoren door de specifieke belangen van goed zichtbare en spraakmakende groepen te behartigen. Het minder zichtbare maatschappelijk belang verdwijnt achter de horizon. Het bevestigt de pavlovreactie van protest als antwoord op bezuinigingen en betekent een verlies voor de wetenschap en de maatschappij.

Frank den Butter, hoogleraar algemene economie

7 september 2011

Commentaar (0)

Toon/Verberg commentaar formulier