Vrindts over proefdieren

OPINIE

Geen proefdieren in het onderwijs

Oefen hechtingen op fietsbanden, intubeer pluche honden en snijd digitale kikkers aan gort, betoogt student-reporter Veerle Vindts.

Een jaar of vier geleden vertelde een aardig meisje me vrolijk dat ze die middag een rat had opengesneden. Ze studeerde biomedische wetenschappen. Omdat ze bekend was met mijn aversie tegen dierproeven, voegde ze er ter verdediging aan toe dat het niet erg was. Het beestje was immers “overtollig”. Ik brak me er later het hoofd over wat ze hiermee bedoelde. Is een leven ooit overtollig? Niet vanuit het perspectief van het dier in ieder geval. Ik grapte nog dat het gros van de biomedici uitgeprocedeerde wannabe-geneeskundestudenten zijn en dus eigenlijk ook overtolligerwijs als proefpersonen kunnen dienen. Ze was hier helaas niet van gecharmeerd.

Toch is het interessant haar reactie eens te dissecteren. Waarschijnlijk wist de biomedica niet dat ieder jaar de helft van de proefdieren het label ‘overtollig’ op de snuit krijgt geplakt. Vervolgens worden de diertjes, eufemistisch gesteld, ‘afgevoerd’ of belanden op de studentensnijtafel zonder ooit voor een proef te zijn gebruikt. Snijdieren overtollig noemen is dus geen rechtvaardiging, maar maskeert een groter probleem: de verspilling van leven op de campus. Het gaat bovendien voorbij aan een andere vraag: zijn proefdieren in het onderwijs wel nodig?

Sniffy

Het simpele antwoord is nee. Wie een catalogus openslaat (bijvoorbeeld From Guinea Pig to Computer Mouse van InterNiche) vindt vijfhonderd pagina’s vol alternatieven voor dierproeven in het onderwijs. Plastic ratten om plat te spuiten, pluche honden om te intuberen en digitale kikkers om aan gort te snijden. Op de Erasmus Universiteit oefenen dokters in spe al jaren hun eerste hechtingen op fietsbanden. Zelfs Harvard deed het gebruik van levende dieren in de ban. Volgens Amerikaanse studies zijn deze alternatieven bovendien duurzamer en op termijn vaak goedkoper dan ouderwetse proefdieren.

Zelf had ik de eer om tijdens mijn bachelor Psychologie aan de Universiteit van Maastricht een virtuele rat te conditioneren. Hij huisde achter de link Sniffy_Pro_for_Windows. Sniffy had alles over voor een mondjevol graan. Toen zijn kunstjes niks meer opleverden, werd hij zowat hysterisch van frustratie, vooral in de versnelde weergave.

Alternatieven

Wie een dierproef wil weigeren, kan in de meeste landen (waaronder Nederland) bogen op de wet. De docent is dan zelfs verplicht een alternatief te bieden. In de praktijk gebeurt dit echter zelden: de meeste studenten weten niet dat weigeren mag. Uit buitenlandse enquêtes blijkt dat eenderde achteraf had willen weigeren. Ik ben een van de gelukkigen die nooit in echte dieren hoefde te snijden. Een eerstejaarstudent die geen alternatieven krijgt aangeboden, neemt bijna vanzelf de halfbakken rechtvaardigingen van zijn docent over. Pas bij het vak ethiek leert hij over alternatieven. Als universiteiten vermindering en vervanging van dierproeven serieus nemen, moeten alternatieven de standaard worden in het onderwijs.

Veerle Vrindts, studentreporter, in samenwerking met Pablo Moleman, voorzitter van PINK!, de jongerenorganisatie van de Partij voor de Dieren