Zo redden wij het dus niet

OPINIE

09 november 2015

Zo redden wij het dus niet

Hoogleraar Kleinnijenhuis vindt de reactie van de Nederlandse politiek op ‘Wir Schaffen Das’ van Merkel vlees noch vis. 'De middenpartijen moeten met een eigen verhaal komen.'

 

Natuurlijk moesten politici reageren op de omgekomen bootvluchtelingen en lange rijen vluchtelingen in Oost-Europa en de beelden daarvan die via de media op ons afkwamen. Angela Merkel zette de toon, met woorden die aan het exodusverhaal deden herinneren.

Wir schaffen das … Deutschland ist ein wohlhabendes Land”, sprak zij, met haar blik even naar boven gericht bij de op verhoogde toon uitgesproken eerste lettergreep van wohlhabendes. Zo verwoordde zij het vertrouwen om een bekend gebod op te kunnen volgen. Haperend klonk het applaus op, want dit te zeggen met hordes vluchtelingen aan de poorten van Europa was ongehoord. Maar wel bekend, want het exodusverhaal is van alle tijden, zoals Paul Scheffer schreef in NRC Handelsblad van 24 oktober.

Onmiskenbaar komt Merkels inkadering dat vreemdelingen opgevangen moeten worden omdat we het zelf goed krijgen in ‘een land overvloeiende van melk en honing’ uit de Bijbelboeken. Evenals de Nederlandse bed, bad en brood-discussie van dit voorjaar overigens. De laatsten zullen de eersten zijn. ‘Hij beschermt vreemdelingen en geeft ze brood en kleding. Daarom zult gij lieden den vreemdeling liefhebben, want gij zijt vreemdelingen geweest in Egypteland.’ Maar als het niet om eenlingen, maar om hele volksstammen gaat, die bovendien het land van melk en honing bezetten dat aan jou beloofd was, dan past een ander frame. God zal helpen om die Amorieten, Ferezieten, Kanaänieten enzovoorts te vernietigen. De vrouw die in Steenbergen opzichtig protesteerde tegen een asielzoekerscentrum omdat ze in de schuldhulpverlening dagelijks kansloze en uitzichtloze landgenoten moest teleurstellen (Trouw, 24 oktober), heeft eveneens recht van spreken.

Gematigde politici willen beide ‘exodusframes’ ontwijken, maar iets anders valt moeilijk te bedenken. Uit armoede geven ze tegelijkertijd af op Jesse Klaver die iedereen wil toelaten en op Orbán en Wilders die hekken willen plaatsen. Ze kunnen niet zeggen dat in de afgelopen decennia de meeste nieuwkomers werk, aanzien en uitzicht kregen, en al evenmin dat wie het in Nederland al niet breed had begrip en belastinggeld ontving.

Er zijn allerlei mogelijkheden om een eigen verhaal te beginnen. Bijvoorbeeld bij de territoriaal begrensde rechtsstaat waarbinnen gezagsdragers en burgers elkaar en zichzelf recht doen, ook al wordt dat verhaal gekaapt door tegenstanders van het associatieverdrag voor de Oekraïne met de EU.

Dat er geen solidariteit kan overblijven als per dag tienduizend vluchtelingen blijven komen, is duidelijk. En al even duidelijk is bijvoorbeeld de voormalige secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, die voorspelt dat nog talloze Afrikanen gewapend met hun smartphones de droogte, de bevolkingsgroei, de armoede en het geweld in eigen land zullen ontvluchten.

Politici die de toestroom willen indammen, bestrijden echter vaak de duivel met Beëlzebul. Willen bezuinigen, dus ook op bewaking van de Europese buitengrenzen. Weg met de soennitische militairen van Saddam, dus draagvlak voor IS. Weg met Khadaffi en Assad, dus prachtige Libische en Syrische steden in puin laten schieten. De hulp inroepen van Erdogan, dus toezien hoe de Koerden worden gebombardeerd en beloven dat Turkije bij de EU mag.

Jan Kleinnijenhuis is hoogleraar communicatiewetenschap
hits 1639

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties