De universiteit moet nu toch eens écht online

OPINIE

10 juli 2015

De universiteit moet nu toch eens écht online

De universiteit moet vergaand digitaliseren. Dan dient ze de maatschappij pas echt, vindt Sicco de Knecht, UvA-promovendus en lid van de actiegroep ReThink-UvA.

Wordt het niet eens tijd dat de universiteit zich gaat richten op de toekomst? De discussies van de afgelopen maanden hebben veel losgemaakt maar lieten zich in de regel kenmerken door een bijzondere smaak van conservatief denken. De hang naar vastigheid en terugkeren naar de fundamenten wordt erg sterk uitgedragen, maar dat kan toch niet alles zijn? We willen niet terug naar hoe het was, we willen vooruit. Zeker nu er zo veel meer kan met technologie, en de maatschappij complexer is dan ooit, wordt het tijd dat de universiteit zich gaat herontdekken. Ze kan een bruisend instituut zijn dat niet schuwt om offline maar vooral ook online aanwezig te zijn.

Alle leeftijden

De digitale revolutie neemt in alle hoeken van de economie een enorme vlucht, maar het lijkt erop dat de universiteit er langzaam achteraan waggelt. Dat is opmerkelijk, aangezien nieuwe digitale lesvormen en communicatiemiddelen de leerervaring enorm kunnen verbeteren en (internationale) samenwerking bevorderen. Bovendien zou de universiteit serieus werk kunnen - en moeten - maken van het concept life long learning: mensen van alle leeftijden zouden iets te zoeken moeten hebben op de universiteit. De academie zou een cruciale rol kunnen vervullen in het intellectueel bijspijkeren van werknemers in een snel automatiserende samenleving.

Goedkope bijsmaak

Het gonst in de gangen van beleidsmakers al tijden van de MOOCs, maar tijd en energie om te investeren in nieuwe lesmethoden wordt steeds schaarser. Bovendien begint het digitale college inmiddels de bijsmaak te krijgen van een goedkope en ondergeschikte vervanging van ‘traditionele’ lesvormen. Een vervanging zal ze nooit worden, persoonlijke begeleiding en het menselijke aspect van onderwijs zijn van onschatbare waarde, maar de toevoeging schuwen is kortzichtig. Een hybride vorm, waarin we minder energie steken in hoorcolleges voor vierhonderd studenten en meer energie in het begeleiden van het individuele denkproces heeft zeker de potentie. De universiteit kan garant staan voor het niveau en de kwaliteit, laat de technologie het (leer)rendement maar regelen.

Hang naar hiërarchie

Daarnaast moet de universiteit zich gaan realiseren dat haar eeuwenoude hang naar hiërarchie en procedure ooit ingegeven was om de kwaliteit en het niveau te waarborgen. Deze structuren zitten nu alleen maar in de weg. Strakomlijnde en starre curricula zijn misschien geschikt voor de doorstroom, maar garanderen geen intellectuele groei. De hiërarchische academische pyramide schept helderheid en dwingt verantwoordelijkheid af, maar te vaak gaat dat ten koste van creativiteit en innovatie.

Leerrevolutie

De explosie van beschikbare informatie en de groeiende mogelijkheid om online cursussen (zelfs hele opleidingen) te volgen moeten worden aangegrepen om de volgende leerrevolutie te ontketenen. Hier kan de universiteit met al haar ervaring en inzicht een sleutelrol vervullen als verfrissend en inspirerend tussenstation. Een omwenteling waar de maatschappij hoe dan ook iets aan heeft. Dit vergt echter wel een omslag in het denken over wat onderwijs inhoudt; een transitie van pure kennisoverdracht naar mensen leren leren.

Kracht van de cloud

De universiteit moet niet strakker, efficiënter en beter worden gemanaged; ze moet diffuser, creatiever en beter georganiseerd. Aan de slag met die interactieve werkvormen, vort met de kracht van de cloud en begin eens met actief bijdragen aan life-long-learning. De aandacht van de universiteit moet weer gaan richting het leren leren van mensen, autodictische paardenkrachten trainen, en met alle technologische vooruitgang ligt die toekomst binnen handbereik!

Dit artikel verscheen in verkorte versie op de discussiewebsite De Omslag.

Sicco de Knecht, promovendus neurobiologie aan de Universiteit van Amsterdam en lid van actiegroep ReThink-UvA
hits 2216

{ Lees de 2 reacties }

Interessant en zeer relevant betoog. Ik vraag mij dan wel af wat er precies wordt bedoelt met ´vergaand digitaliseren´? De auteur is mij daarin niet helder genoeg. Ik heb ´leren leren´ altijd beschouwt als een proces dat je voornamelijk samen doet, ik ben dan ook benieuwd wat er bedoeld wordt met de ´interactieve werkvormen´ die vanachter ieders eigen computer zullen plaats vinden, hoe zijn die inderdaad anders dan de ´life-long-learning´ mogelijkheden die open (digitale) colleges, of gewoon openbare bibliotheken, reeds bieden?

Met verregaand digitaliseren bedoel ik dat we voorbij het niveau van digitalisering moeten gaan waar we nu zijn. Het is uiteraard nuttig om de powerpoint van een hoorcollege online te zetten, of een opdracht in te kunnen leveren via Blackboard, maar daarmee zijn we er nog niet.

Online initiatieven zoals de Kahn Academy laten zien dat je een substantieel deel van het - vaak wat saaie - klassikale onderwijs kunt vervangen met een online alternatief. Op deze gave site kun je de theorie leren via filmpjes, de opdrachten oefenen met een goede online omgeving en, misschien wel het meest belangrijk: met anderen samenwerken om een probleem op te lossen. Dat gaat doorgaans via een forum en bovendien kun je voor extra punten andermans werk nakijken, waar je veel van leert.

Toegespitst op de universiteit kun je inderdaad denken aan het aanbieden van hoorcolleges via internet, maar waarom zijn deze doorgaans niet speciaal gemaakt voor het internet? Knip een hoorcollege eens op in stukken van 10 minuten, zodat je het ook handig nog even terug kunt kijken. Voeg linkjes in het beeld toe waarmee je naar een uitlegpagina wordt gestuurd over een onderwerp dat eerder behandeld is. Doe alles wat je niet per se voor iedereen dubbel hoeft te doen dan ook maar 1 keer.

Als je op zo'n manier de 'zendtijd' voor de docent beperkt, dan kan deze de tijd besteden aan een goede (online) discussie over het onderwerp, of het begeleiden van een wat uitgebreidere opdracht.

Tot slot, terugkomende op het samen leren leren, snap ik wat Cecile zegt en zou ik het samenwerken in het onderwijs alleen maar toe willen juichen. Wel doelde ik in het stuk ook op het aanmeten van een autodidactische houding, en dat is iets wat je iemand kunt leren. Met de juiste instelling en het juiste basisbegrip kun je bijvoorbeeld een heel eind komen met het leren programmeren, je hebt alleen het internet en de juiste zoektermen nodig. Momenteel is het aanmeten van een dergelijke houding vaak het ondergeschoven kindje in het (universitair) onderwijs en dat is zonde.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties