De NOS had Tarik Z. niet herkenbaar in beeld moeten brengen

OPINIE

03 februari 2015

De NOS had Tarik Z. niet herkenbaar in beeld moeten brengen

De NOS heeft de kaper van het achtuurjournaal voor het leven getekend door deze student herkenbaar in beeld te brengen. Dat was nergens voor nodig, vindt staatsrechtswetenschapper Mandy van Rooij.

Voor het eerst sinds de oprichting van de NOS ging het Achtuurjournaal niet door. Een gijzeling, en met de aanslagen in Parijs nog zo vers in geheugen was dat eng. De NOS zette al na een uur de beelden van de gewapende man in de studio en de daaropvolgende arrestatie online en zond ze uit op NPO1. Waarom zo snel en zonder verhulling van zijn identiteit?

Op het moment dat de beelden werden uitgezonden, was de verdachte al gearresteerd. Was het informatievoorziening? De angst ingehaald te worden door de andere media? Naming en shaming? Marcel Gelauff, hoofdredacteur van het NOS-journaal, laat in nrc.next van 30 januari weten: 'Ik wist meteen: dit is heavy nieuws, ook in de context van de hele veiligheidsdiscussie. Hier is iets unieks gebeurd in de Nederlandse televisiegeschiedenis. Dit móéten we uitzenden.' Informatievoorziening dus.

Terwijl we nog naar de beelden kijken, draait Twitter al op volle toeren. De jongen wordt herkend. Zijn identiteit wordt gedeeld. Zijn Facebookpagina, woonplaats en studie. Niets kan bevestigd worden door de autoriteiten, maar het blijkt allemaal waar. Vrijdagochtend wordt Nederland wakker met zijn foto. Deze jongen is getekend voor het leven.

Het einde van de rechtsstaat

De media hebben een belangrijke positie. Zij hebben de zorg voor waarheidsvinding en dragen sterk bij aan de democratische controle op de overheid. Niet voor niets werd de aanslag op Charlie Hebdo gezien als een aanslag op de democratie.

Het Achtuurjournaal trekt zo'n 2, 3 miljoen kijkers op een gewone dag en is daarmee een gezaghebbende bron van informatie. Daarbij hoort ook zorgvuldigheid. Doorgaans worden verdachten op televisie getoond met een zwart balkje en wordt hun volledige naam niet genoemd. Dat is vanwege de onschuldpresumptie - een verdachte is onschuldig tot het tegendeel is bewezen - en het recht op privacy. Alleen in bijzondere omstandigheden wordt van dit gebruik afgeweken, bijvoorbeeld in de opsporingsfase, als iemand de samenleving in gevaar brengt en als andere opsporingsmethoden niet helpen.

Maar de jongen die de studio van de NOS kaapte, wílde juist in beeld komen. Verspeelde hij zo niet zijn recht om anoniem te blijven? Staat door die beelden al niet vast dat hij schuldig is? Deze redenering is het begin van het einde van de rechtsstaat. Van een machthebber mag worden verwacht dat hij de zwakkeren in bescherming neemt, ook tegen zichzelf. Donderdagavond was er nog niets bekend over waarom deze jongen heeft gedaan wat hij heeft gedaan. Dat vergt zorgvuldig onderzoek. Hij maakte een zenuwachtige, misschien zelfs verwarde indruk. Het is niet ondenkbaar dat deze actie een psychische oorzaak heeft. Dat doet niet af aan de ernst van zijn daden jegens de NOS-medewerkers, maar juist dan heeft hij een zwaarwegend belang bij de bescherming van zijn privacy. Verantwoording zal hij bij de strafrechter moeten afleggen, niet aan het publiek.

Een machthebber dient een zorgvuldige belangenafweging te maken voor hij ingrijpt in het leven van individuen. Kon de NOS dat nog wel? Zij had een dubbelrol: nieuwsinstituut en slachtoffer van een gijzeling. Gelauff heeft niet met anderen overlegd over de beslissing de beelden zo uit te zenden: 'Soms gaat nieuwswaarde vóór privacy. Zeker als iets gebeurt wat de samenleving zó breed raakt.'

Ik betwijfel dat. De NOS heeft een belangenafweging gemaakt die onvoldoende rekening houdt met de belangen van de verdachte. De beelden hadden ook later uitgezonden kunnen worden, met verhulling van de identiteit van de man. Was de informatievoorziening aan burgers dan minder geweest? Nee.

 

Mandy van Rooij, docent staatsrecht en promovendus
hits 22361

{ Lees de 3 reacties }

Ik heb me vreselijk gestoord aan dit stuk. In de eerste plaats vanwege de boodschap en de manier hoe mevrouw van Rooij de boel aan het verdraaien is. Zo zegt zij:
"Deze jongen is getekend voor het leven." Als dat zo is, en Tarik zichzelf niet beroemd heeft gemaakt in veler ogen, dan is hij daar in de eerste plaats helemaal zelf verantwoordelijk voor geweest. Zij gaat verder over de rol van de media:"Zij hebben de zorg voor waarheidsvinding.." De zorg dus, maar volgens van Rooij ook de plicht? Gaat dit niet wat ver?
Verder lezen we in het hele stuk: "deze jongen dit, deze jongen dat... Sinds wanneer is het geen crimineel of op z'n minst gijzelaar? Dat zal ik dan maar invullen. Dat doet deze docente staatsrecht omdat zij eigenlijk haar gevoel ten opzichte van de hele situatie, en met name haar gevoelens voor Tarik, die kennelijk een charmante indruk op haar heeft gemaakt, over te dragen op het publiek. Misschien beseft ze nu ineens wel, hoe het zit met verantwoordelijkheid en macht? Bent u, mevrouw van Rooij, in niet in de positie eerst na te denken voordat u deze literaire nonsens verkondigt? Eerst een goede balans opmaken zou geen kwaad kunnen. ik zal u een handje helpen:

Pistool en dreiging vs een knappe jongen...
Ongevraagd mensen de stuipen op het lijf jagen vs een knappe jongen ..
Zomaar het NOS journaal verpesten voor heel Nedeland vs een knappe jongen...
enz enz...

Nee.., ga jij lekker de NOS aanvallig zijn, en kom op voor de verkeerde. god o god waar gaat dit heen?!

Beste Emil. Wat een onzinnige reactie kraam jij daar uit zeg. Je leest lekker tussen de regels door en besluit dat heel erg boos zijn en stampvoeten de beste reactie is.
Nog nooit gehoord van ontoerekeningsvatbaarheid? Maar zelfs al was hij gewoon 100% bij zinnen, dan nog zijn ook voor de NOS regels gewoon regels. Wat ze nu hebben gedaan is simpelweg profiteren van een situatie.
Het zijn mensen als u en de NOS de deze wereld een zielige, boze, gefrustreerde, haatdragende samenleving maken. Het zijn mensen als u en de NOS die jongens al Tarik zo boos maken.

Josephine, zeg me dat je een grapje maakt...

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties