Vrouwelijke wetenschappers aan VU verdienen 128 euro minder dan mannen

NIEUWS

Campus  19 mei 2017

Vrouwelijke wetenschappers aan VU verdienen 128 euro minder dan mannen

Congres Women and science careers
reacties 6

Er zijn harde onderzoeksresultaten, gepresenteerd door hoogleraren. Er is de lancering van een nieuw netwerk op de VU. En er is interactieve technologie. Maar waar zijn de mannen?

Welgeteld vier mannen bezochten gisteren het congres Women and science careers, ondanks de e-mailaankondiging in veler inbox en de oproep aan vrouwen om een mannelijke collega mee te nemen. Ze voelden zich misschien niet aangesproken door de titel, oppert iemand in de zaal. Of ze vonden het te lang, een hele middag praten over vrouwen in de wetenschap, zegt een ander.

Schokkend

Maar het congres was – in de woorden van VU-rector Vinod Subramaniam – “schokkend” voor de VU. Belle Derks, hoogleraar sociale psychologie aan de Universiteit Utrecht, presenteerde de resultaten van haar onderzoek naar de salariskloof tussen mannen en vrouwen op de VU. De uitkomst: vrouwen aan de VU verdienen 13,6 procent minder dan mannen in wetenschappelijke functies.

Dat komt op zich overeen met het landelijke gemiddelde uit een studie van Derks van twee jaar eerder. Een deel van het verschil kan worden verklaard doordat de vrouwen jonger zijn en in minder hoge posities zitten. En binnen dezelfde functie, bijvoorbeeld universitair docent, zitten mannen vaker in het hogere niveau 1 dan vrouwen. Bovendien krijgen mannen vaker toelagen bovenop hun vaste inkomen.

€128 minder

'Vrouwen op de VU krijgen minder voor hun werk dan mannen en bovendien: hoe hoger op de ladder, hoe groter het gat'

Maar ook als je voor al die dingen corrigeert, blijft er een onverklaarbaar loonverschil over van 2,1 procent, oftewel gemiddeld 128 euro per maand. Dat verschil is twee keer zo groot als het landelijk gemiddelde. Het is wel bij de ene faculteit (Derks noemt geen namen) lager dan bij de andere, variërend van 38 tot maar liefst 427 euro! Hoe dan ook, de conclusie is: “Vrouwen op de VU krijgen minder voor hun werk dan mannen en bovendien: hoe hoger op de ladder, hoe groter het gat.”

De cijfers zijn ook voor de rector en mede-bestuurslid Marjolein Jansen een primeur. “Ik ben geschokt dat het salarisverschil tussen mannen en vrouwen aan de VU twee keer zo groot is als het landelijk gemiddelde”, reageert Subramaniam. “It really doesn’t jive here!”

Simpele oplossing

“Er is toch een heel simpele oplossing?”, oppert hoogleraar biologische psychologie Dorret Boomsma, die in de zaal zit. “Gooi het salaris van vrouwelijke wetenschappers met €128 omhoog! Het gaat de hele middag over wat vrouwen moeten, maar wat doet de universiteit voor ons?” Ze oogst applaus.

Subramaniam: “Natuurlijk kunnen we ervoor kiezen om vrouwen meer te betalen, maar dan moeten we iets anders niet meer doen. Geloof me, Marjolein en ik zijn echt geschrokken, en we gaan structurele, institutionele veranderingen vinden. Neem die toelagen. Waarom schrappen we die niet gewoon allemaal, ook voor mannen?” “En zet een limiet op de onderhandelruimte voor mannen”, tipt Derks.

Niet ambitieus

De rector is een van de vier aanwezige mannen. En hij is nog deel van het programma ook, als spreker, respondent en ook een keer microfoonloopjongen. “We doen iets niet goed”, zegt hij in zijn eigen praatje. “Dat we meer diversiteit aan boord moeten krijgen, is totaal vanzelfsprekend. Maar hoe?” Hij somt op wat de VU al doet: cijfers bijhouden, een chief diversity officer aanstellen, bij de leiderschapstrainingen mensen bewust maken van hun vooroordelen, de decanen dwingen een plan te maken om meer vrouwen in hogere functies te krijgen, mentorschappen.

'Dit is toch totaal niet ambitieus? We moeten veel verder gaan'

“Met de minister is afgesproken dat we 25 procent vrouwelijke hoogleraren hebben in 2020. Dat percentage is nu 20,6 aan de VU. Het is een mooi doel, maar wees eerlijk: het is toch totaal niet ambitieus? We moeten veel verder gaan!” Maar een hoger streefcijfer noemt hij toch niet.

'Open klimaat'

Karen van Oudenhoven-van der Zee, chief diversity officer en decaan van de sociale faculteit, presenteert vervolgens haar onderzoek naar het doorgroeien van vrouwelijke wetenschappers op de VU. Haar advies: aan de ene kant realistischer zijn in de mogelijkheden, want nou eenmaal niet iedereen kan hoogleraar worden. Aan de andere kant werken aan een ‘open klimaat’ op de VU en vrouwen trainen om voor zichzelf op te komen.

Direct reageert Patricia Lago, hoogleraar informatica, uit de zaal: “Investeer nou eens in trainingen voor mannen. Leer hen vrouwelijke competenties, zodat we samen een nieuw type leider kunnen bouwen.” Instemmend geknik in de zaal. De rector wil weten hoe er een meer open klimaat aan de VU kan komen. “Al die regels die we hier hebben afschaffen!” reageert Van Oudenhoven-Van der Zee. Het publiek lacht hardop en klapt.

Topzwaar

Lago, en ook Boomsma, zijn een paar van de aanwezige hoogleraren. In KC-07 zitten verder vooral jonge vrouwen – in totaal is het aantal bezoekers niet hoger dan 100. Topzwaar kun je het congres noemen, met de twee cvb-leden, de chief diversity officer en de directeur van HRM, Renée-Andrée Koornstra, die allen de volle vier uur blijven.

Een feestelijk moment van de bijeenkomst is de lancering van een nieuw netwerk op de VU: Wo/men 4 women. “Laten we, vrouwen én mannen samen, een verandering starten”, zegt rechtendocent Marieke de Hoon, een van de initiatiefnemers. “We kunnen ons allemaal beter bewust worden van de verschillen.” Het eerste netwerkevenement staat gepland op 4 juli tussen 17.00 en 19.00 uur.

Niet het beste moment, blijkt uit de reacties in de zaal. “Voor mensen met jonge kinderen is dat juist de drukste tijd van de dag. Doe het tijdens de lunch!” Dat neemt de organisatie mee voor een volgende keer.

Mannen dwingen

“Hoe krijgen we de mannen hier eigenlijk bij betrokken?” vraagt De Hoon. Toevallig is dat ook net de eerste stelling die het publiek mag beantwoorden via een interactieve website. Het merendeel vindt dat je op zoek moet naar actieve betrokkenheid van mannen, maar een deel meent dat je ze gewoon moet dwingen.

'Hoe krijgen we de mannen hier eigenlijk bij betrokken?'

Een van de mannen in het publiek gelooft in de dwingende aanpak. “Ik ben postdoc en begeleid studenten en promovendi, ook vrouwelijke. Ik voel me verantwoordelijk voor hun wetenschappelijke carrière. Ik ben hier, omdat ik wil weten waar zij tegenaan lopen, zodat ik ze daar ook bij kan begeleiden. Eigenlijk vind ik dat het onderdeel van je taakomschrijving moet zijn dat je hier als begeleider iets over weet.”

Een ander in de zaal pakt het liever toch wat vrijblijvender aan. Ze oppert dat er bij dit soort bijeenkomsten bier moet zijn na afloop om mannen te lokken. “Het is misschien cliché, maar het werkt wel.”

Marieke Kolkman
hits 6236

{ Lees de 6 reacties }

"Mannen dwingen"? Wat een onzin.

1. Uit het artikel blijkt niet dat er gecorrigeerd is voor kwaliteit. Misschien zijn de mannelijke wetenschappers over de gehele linie gewoon beter wat betreft onderzoek of onderwijs. Als dat zo is, dan is het salarisverschil gewoon logisch en gerechtvaardigd.
2. Het is vaker geopperd dat mannen beter kunnen onderhandelen. Investeer dan in trainingen voor vrouwen om beter te leren onderhandelen i.p.v. trainingen voor mannen om vrouwelijke competenties bij te brengen. Zoek de schuld is bij jezelf i.p.v. direct naar de ander te wijzen. We worden een te softe maatschappij.

Zijn jullie nu werkelijk verbaasd dat er geen mannen afkomen op een evenement met zo'n naam? Hoeveel vrouwen zouden zich inschrijven voor een evenement genaamd "Men and Science Careers"?

"Dat we meer diversiteit aan boord moeten krijgen, is totaal vanzelfsprekend."

Nee, dat is het niet. Natuurlijk ben ik een groot voorstander van gelijke *kansen* voor iedereen. Maar de grote denkfout die steeds maar weer wordt gemaakt in dit soort discussies is dat gelijke kansen ook een compleet gelijke uitkomst zouden garanderen. Dat hoeft absoluut niet zo te zijn! Het stelt me teleur dat we hier aan de universiteit dergelijke onwetenschappelijke aannames doen, en er nog trots op zijn ook.

Er wordt totaal genegeerd dat verschillende demografieën gemiddeld genomen andere keuzes maken wat betreft beroep en daaraan gerelateerde aspecten. De cijfers in het artikel zijn allesbehalve doorslaggevend, en tonen niet aan dat er echt discriminatie plaatsvindt.

Persoonlijk herken ik de claims dat vrouwen als minderen behandeld worden ook totaal niet in mijn omgeving. In onze groep (in de bètawetenschappen) doen de vrouwelijke collega's volwaardig mee (belachelijk om dat te moeten zeggen, alsof het niet vanzelfsprekend is). Persoonlijk heb ik ze stuk voor stuk ook altijd minstens evenveel gerespecteerd als mijn andere collega's. Het zijn er alleen wel minder, *ondanks* felle pogingen om exacte wetenschappen aantrekkelijker te maken voor vrouwen (publiciteitscampagnes, speciale grants voor vrouwen, etc.).

Zou het misschien kunnen dat vrouwen *gemiddeld gezien* gewoon minder geïnteresseerd zijn in ons vakgebied? Minder interesse hebben in een positie als hoogleraar, waarin nauwelijks ruimte overblijft voor een balans tussen werk en gezin? En als dat zo is, wat is daar dan mis mee? De vrouwenemancipatie is ooit heel mooi begonnen met het vechten voor gelijke rechten. Intussen is het (tenminste in de ogen van sommigen) uitgegroeid tot een soort verplichting om vooral niet aan het traditionele rollenpatroon te voldoen, zelfs niet als sommige vrouwen dit wel willen. Met zo'n verplichting geef je vrouwen niet meer vrijheid, maar neem je ze juist vrijheid af.

Om met streefcijfers als "25 procent vrouwelijke hoogleraren" aan te komen zetten is natuurlijk volkomen belachelijk. De waarheid is namelijk dat niemand enig idee heeft wat de "natuurlijke" verdeling mannen/vrouwen in een gegeven beroepsgroep is. Die cijfers zijn dus volkomen fictief, en het lijkt me niet verstandig om een beleid te bouwen op basis van uit je duim gezogen cijfers. Mijns inziens werken zulke quota alleen maar averechts. Je bereikt er het volgende mee:

- Risico op gemiddeld lagere kwaliteit van aangenomen personeel, als de focus op dingen als geslacht de overhand krijgt.

- Getalenteerde vrouwen, die er hoe dan ook wel zouden zijn gekomen, worden door sommigen schuin aangekeken. "Zij zal wel zijn aangenomen vanwege het quotum". Ik kan me voorstellen dat deze vrouwen daar ook niet blij mee zullen zijn.

- Het hele idee dat vrouwen hulp nodig zouden hebben om zich te ontwikkelen vind ik beledigend. Met zo'n instelling behandel je vrouwen *juist* als minderwaardig, alsof ze te zwak zijn om er op eigen kracht te komen.

- Mannen met gelijke geschiktheid zullen, indien er een vrouw solliciteert, worden afgewezen op basis van hun geslacht. Hoe kun je nu pretenderen te streven naar gelijkheid als je mensen gaat afwijzen vanwege hun geslacht?

Om te opperen dat vrouwen zonder meer een bonus van 128 euro op hun salaris zouden moeten krijgen, dat is pas echt schokkend. Helemaal dat dit dan ook nog eens applaus oogst. Ook de opmerking om mannen te lokken met bier. Eerst verongelijkt doen over vooroordelen over vrouwen, en dan zelf met zo'n suggestie aan komen zetten. Hypocriet, much?

"VU is verder kijken". In dit geval helaas niet.

Ohh wat heb ik genoten van de twee reacties en in het bijzonder van de 2e. Fantastisch verwoord! (Take that!)Ik hoop dat de schrijfster van dit artikel hier veel van opsteekt.
Ik lees te vaak stukjes op ADVALVAS waarbij ik echt schrik van de inhoud. Het is grenzeloos dom en belachelijk. Je gaat je dan als lezer zorgen maken, nee niet om de kwesties die behandeld worden, maar de verknipte ideeën van diegenen die menen dat ze iets nuttigs toevoegen aan de publieke opinie. Meestal moet je het als lezer van de reacties hebben, geboren uit de frustratie van je voorganger(s) Deze moeten dan hebben gedacht: -redden wat er te redden valt!-

Dit is ideologisch gedreven achterlijkheid. Het is bij de wet verboden om 2 mensen met gelijke ervaring, gelijke inzet, gelijke opleiding, gelijke etc., verschillend salaris te bieden.

2.8% verschil is 'onverklaarbaar'. Twee vragen die meteen te binnen schieten:

- was dit verschil statistisch significant?

- is er gecorrigeerd voor ziektedagen/vakantiedagen/familiedagen/overuren?

Werknemers dienen beloond te worden naar hun inzet en output, en niet omdat ze een vagina hebben. Als vrouwen net zoveel willen verdienen als mannen, dan dienen ze ook net zoveel inzet en output te leveren als mannen. Zolang dat niet het geval is en je de salarissen gelijk trekt dan is dat pure discriminatie. Ga vooral zo door, op een gegeven moment zullen de mannen het zat zijn wat zal leiden tot een leegloop van talent.

Masculinity so fragile

Ik ben het inderdaad eens met voorgaande reacties dat het salaris verschil wellicht verklaard kan worden door een verschil in prestaties. Helaas is het tot mijn frustratie het geval dat na twee kinderen ik er in totaal 6 maanden uit ben geweest, en mijn man 6 dagen. Dit scheelt ook in de hoeveelheid publicaties, ik loop helaas achter. Mijn voorstel zou dan ook zijn om vrouwen simpelweg de kans te geven even hard te werken als mannen, middels het Scandinavische systeem waar een koppel zelf mag bepalen hoe het zwangerschapsverlof verdeeld word over de partners. Op deze manier kunnen vrouwen die echt carrière georiënteerd zijn en meer willen verdienen, zich hier ook op richten zonder de kans op eem gezin stichten voorbij te laten gaan.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties