Mensenrechtencollege berispt VU in zaak Kourtit

NIEUWS

Campus  2 oktober 2015

Mensenrechtencollege berispt VU in zaak Kourtit

reacties 4

De VU heeft ten onrechte niet onderzocht of het mogelijk was ruimtelijk econoom Karima Kourtit te beschermen tegen discriminerende publicaties in de media. Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens naar aanleiding van een klacht van Kourtit tegen de VU. Het mensenrechtencollege stelt dat de VU daarmee ‘verboden onderscheid heeft gemaakt op grond van ras en godsdienst.’

Op negen andere punten stelt het mensenrechtencollege Kourtit niet in het gelijk en heeft de VU volgens hem niet gediscrimineerd.

Kourtit kwam in mei 2013 in opspraak toen haar geplande promotie werd uitgesteld na klachten over haar proefschrift van een anonieme persoon. Er verschenen al snel verhalen in de media waarin onder meer werd gesuggereerd dat Kourtit een relatie zou hebben met haar promotor, Peter Nijkamp en waarin ook, zonder aanwijsbare reden, de nadruk werd gelegd op haar Marokkaanse afkomst.

Afkomst en geloof

Die publicaties zijn haar met name zwaar gevallen vanwege haar afkomst en geloof, stelt Kourtit, die nu postdoc is bij het Royal Institute of Technology in Stockholm. “Niet alleen voor mij was dat niet leuk, ook mijn ouders en familie hebben eronder geleden”, aldus Kourtit. “Ik was een voorbeeld voor anderen van mijn gemeenschap. En als er dan in de pers wordt gesuggereerd dat je je succes niet te danken hebt aan hard werk en wetenschappelijk talent, maar aan allerlei relaties, dat doe je niet, dat hoort niet.”

Ze wendde zich tot het college van bestuur van de VU met een verzoek om hulp, maar kreeg nul op het rekest. De toenmalige rector, Frank van der Duyn Schouten, zegt dat hij niet inzag wat hij kon ondernemen. ‘Op de zeepkist gaan staan’ en scanderen dat verzoekster en haar promotor geen relatie hadden zou volgens hem ‘alleen maar contraproductief hebben uitgepakt.'

Maar het mensenrechtencollege gaat daar niet in mee. Het vindt dat de VU zich onvoldoende heeft gekweten van haar taak als werkgever: ‘Het verzoek om hulp had aanleiding moeten zijn om nader onderzoek te doen naar mogelijkheden om verzoekster te beschermen’, stelt het mensenrechtencollege, dat er tegelijk op wijst dat de VU niet verantwoordelijk is voor de wijze waarop diverse media over Kourtit hebben bericht.

Tegengewerkt

Kourtit heeft het in 2013 en 2014 zwaar gehad, blijkt uit het gepubliceerde oordeel van het College van de Rechten van de Mens. Ze voelde zich tegengewerkt en gepest door haar faculteit en moest lijdzaam toezien hoe ze gesloopt werd in de media. “Ik had een spreekverbod en mocht me niet verdedigen tegen al die verhalen. Niemand van de journalisten die over me heeft geschreven, heeft ooit met mij gesproken.”

Het schoot haar in het verkeerde keelgat dat de VU alle medewerking verleende aan NRC-journalist Frank van Kolfschooten, die om declaraties vroeg van congressen en symposia waar Kourtit en Nijkamp aan hadden deelgenomen, om te zien of daar aanwijzingen in te vinden waren voor een amoureuze relatie tussen de twee. Van Kolfschoten deed een beroep op de wet openbaar bestuur (Wob), maar daar gaat de VU volgens Kourtit gewoonlijk niet op in, omdat zij geen overheidsinstelling is.

“In mijn geval wilde de VU zich juist niet beroepen op een uitzonderingsstatus ten aanzien van de Wob, mede onder druk van de media”, aldus Kourtit. “Het bijzondere daarbij is dat Van Kolfschooten zelf had aangegeven dat het om een privacy-onderzoek ging. Dat is al helemaal tegen de geest en inhoud van een Wob-procedure.”

Anonieme klager

Kourtit denkt dat haar etnische en religieuze achtergrond bepalend is geweest voor de manier waarop ze, ook door de anonieme klager, is bejegend en de manier waarop de VU haar zaak heeft afgehandeld, maar het College van de Rechten van de Mens ziet daar geen bewijzen voor. Het college suggereert wel dat de berichtgeving van de VU zelf over het uitstel van de promotie niet ‘gelukkig te noemen is’ maar op zichzelf is ze ‘niet onderscheidmakend of aanzettend tot discriminatie’.

Intussen bouwt Kourtit stug verder aan haar wetenschappelijke carrière. Ze is cum laude gepromoveerd in de geografie aan de Adam Mickiewicz University in Poznań, Polen. De titel van haar proefschrift, ‘New Urban World; Economic-Geographical Studies on the Performance of Urban System’ lijkt erg op die van haar afgekeurde proefschrift: ‘The new urban world. Assessment of creativity, diversity and attractivity of cities.’ (Ze promoveerde op een herzien proefschrift met de titel: ‘The Rise of the City: Spatial Dynamics in the Urban Century’).

Imagoschade

Maar het is een complete andere dissertatie, verzekert Kourtit: “Het onderwerp is niet hetzelfde, het heeft een andere oriëntatie: geografisch in plaats van economisch, het heeft geen enkele overlap met mijn Nederlandse dissertatie, het zijn andere papers.”

Dat ze ondanks alle commotie in de afgelopen jaren toch nog kans heeft gezien om ook in Poznań te promoveren, is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. “Ik ben wereldwijd met diverse en interessante activiteiten bezig”, aldus Kourtit. “Ik heb dag en nacht doorgewerkt om de door de VU veroorzaakte imagoschade te niet te doen, door het beste onderzoek te verrichten.”

Voormalige rector: ‘De VU heeft zich juist kwetsbaar opgesteld’

Frank van der Duyn Schouten, die vorige maand afscheid nam als rector maar nog bezig is een aantal dossiers af te ronden, toont zich ietwat getergd door wat hij noemt Kourtits “voortdurende pogingen om haar recht of gelijk te halen.”

“Zo draagt ze er zelf aan bij dat deze zaak maar externe aandacht blijft trekken”, zegt Van der Duyn Schouten. “Ik kan dit ook niet goed plaatsen in het licht van haar klacht dat ze zo zwaar geleden heeft onder die media-aandacht.”

Haar aanklacht tegen de VU bevat tien deelklachten. Op alle andere punten stelt het mensenrechtencollege de VU in het gelijk. Dat de VU niet heeft onderzocht wat ze voor Kourtit kon doen, wordt door Van der Duyn Schouten bestreden. “Ik heb uitgebreid met het hoofd van de dienst communicatie gesproken, zoals het mensenrechtencollege suggereert dat we hadden moeten doen, maar we concludeerden dat een publiekelijke ontkenning van een verhouding de betrokkenen niet zou helpen.”

Aan de schandpaal

Hoe de VU met de pers om moet gaan als een van haar wetenschappers door de pers aan de schandpaal wordt genageld, daar moet volgens Van der Duyn Schouten over gepraat worden. “Maar je kunt hangende het onderzoek onmogelijk zeggen dat je vierkant achter je medewerker staat, want als dan later blijkt dat die wetenschapper wel degelijk in de fout is gegaan, heb je voor je beurt gesproken.”

Bij Kourtit ging het echter om veel meer dan haar proefschrift. Het seksisme en racisme was niet van de lucht. “Maar noem je GeenStijl dan ‘de pers’?”, aldus Van der Duyn Schouten.

Zijn er geen dingen die de VU achteraf anders zou hebben gedaan? “We hebben het reglement ten aanzien van anonieme klachten aangepast”, zegt de voormalige rector. “Er wordt straks alleen nog een anonieme klacht in behandeling genomen als de klager zich ten minste bij onze vertrouwenspersoon kenbaar maakt.”

Openheid van zaken

“Er wordt ons ook verweten dat het uitstel van Kourtits promotie zo nadrukkelijk naar buiten is gebracht”, aldus Van der Duyn Schouten. “Maar het was een promotie die ruim publiekelijk was aangekondigd . Het lijkt mij nog steeds het beste om dan maar zoveel mogelijk openheid van zaken te geven.”

De VU beroept zich volgens hem nooit op haar bijzondere status als iemand een Wob-verzoek doet. “Dat is ook niet gedaan met mijn Novotel-declaraties.” Een spreekverbod? “We hebben haar geadviseerd dat het weinig zin had om de pers op te zoeken, dat wordt dan later geframed als spreekverbod. Haar aanvankelijke promotor, Peter Nijkamp, heeft ook uitgebreid op de pers gereageerd in Advalvas. Hebben we ook niets tegen ondernomen.”

Verantwoordelijkheid genomen

De VU, zegt Van der Duyn Schouten, heeft zich in de zaak Kourtit zeer kwetsbaar opgesteld. “De kwaliteit van haar eerste proefschrift bleek onder de maat. We hebben haar de kans gegeven haar fouten te herstellen. Ik was voorzitter van haar tweede promotiecommissie. Dat was ook een signaal naar de buitenwereld, dat we hiervoor tot op het hoogste niveau verantwoordelijkheid hebben genomen. Hebben we ook veel kritiek op gehad.”

“Kourtit zegt dat haar familie hier onder heeft geleden. Als je het mij vraagt, helpt ze die familie het beste door te laten zien dat je vanuit Stockholm de wereld verovert.”

Peter Breedveld
BEELD: Peter Valckx
hits 3108

{ Lees de 4 reacties }

Beetje een zwaktebod, dit. Al dat ontkennen en anderen beschuldigen door Karima ‘druk bezig wereldwijd het beste onderzoek te verrichten’ Kourtit en Peter Nijkamp begint ondertussen een beetje ongeloofwaardig te worden. Na al die commissies en het epistel van die NN is elke wetenschappelijke geloofwaardigheid doorgeprikt. Dat ze te hard aangepakt zijn zal vast, maar als je zo’n grote mond hebt roep je dat ook over jezelf af.

En hoezo levert Googlen op de titel van dat cum laude proefschrift maar één link op (naar dit artikel). Kan het het daglicht niet verdragen?

Het wordt dus nu duidelijk dat Karima Kourtit (en Peter Nijkamp) helemaal geen spreekverbod hadden opgelegd gekregen van de VU.

Het zou natuurlijk ook erg raar zijn dat de VU aan Karima Kourtit en Peter Nijkamp had bevolen dat er onder geen beding een wetenschappelijk inhoudelijke discussie gevoerd kon worden over (de kwaliteit) van hun onderzoek.

Voor de goede orde: het gaat hier dus om de (vele) publicaties over hun onderzoek. Daar zijn veel vragen over, onder andere over de kwaliteit.

Tot nu toe is deze discussie over de kwaliteit van dat onderzoek niet op gang gekomen, want Karima Kourtit en Peter Nijkamp hebben tot nu toe niet in het openbaar in discussie hierover willen gaan met de critici.

De vraag is dus opnieuw waarom Karima Kourtit en Peter Nijkamp tot nu toe alles uit de kast hebben gehaald om juist niet in het openbaar mee te willen doen aan de wetenschappelijk inhoudelijke discussie over (de kwaliteit van) hun onderzoek.

Erg veel van hun artikelen hebben een DOI.

Iedere onderzoeker met artikelen met een DOI kan een account aanmaken op Pubpeer ( https://pubpeer.com/ ) en kan vervolgens beginnen met het geven van een 'comment' op één van de artikelen van Karima Kourtit en/of Peter Nijkamp met een DOI. Auteurs worden door Pubpeer automatisch geïnformeerd.

Pubpeer staat vol met boeiende wetenschappelijk inhoudelijke discussies tussen auteurs en critici. Het is -vanzelfsprekend- een openbare website.

Ik was nog vergeten te vermelden dat de Engelse vertaling van het rapport van NN ondertussen bijna is voltooid, zie http://www.math.leidenuniv.nl/~gill/Nijkamp/
.
The English translation of the whistleblower's report at http://www.math.leidenuniv.nl/~gill/Nijkamp/ is nearly completed. The focus of the whistleblower's report is about the scientific quality of the work of Karima Kourtit et al.

There is an urgent need for a scientific debate about the quality of this work. Pubpeer https://pubpeer.com/ is an excellent platform for such a scientific debate.

Het tweede (Poolse) proefschrift van Karima Kourtit staat online en is voor iedereen te downloaden via https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/handle/10593/13908
.
Ik heb niet gecontroleerd of in dit tweede proefschrift één of meer (al dan niet bewerkte) hoofstukken staan die in het door de VU afgekeurde proefschrift stonden, maar die waren verdwenen uit het door de VU goedgekeurde proefschrift.
.
Op de bovenstaande URL staat dat Peter Nijkamp de promotor was bij dit tweede proefschrift van Karima Kourtit. Via een omweg is Karima Kourtit dus alsnog bij Peter Nijkamp gepromoveerd. Dat mag op zijn minst merkwaardig worden genoemd.
.
"Data wydania: 9-paź-2015" zou wel eens kunnen betekenen dat de verdediging van het proefschrift op 9 oktober 2015 heeft plaatsgevonden. Maar mijn kennis van het Pools is onvoldoende om dat met zekerheid te zeggen. Een datum kan ik niet zi 1-2-3 in de PDF van het tweede proefschrift vinden.
.
Zie http://nieuws.tpo.nl/2014/01/09/kourtit/ voor het door de VU afgekeurde proefschrift van Karima Kourtit.
.
See https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/handle/10593/13908 for a full PDF of the new thesis of Karima Kourtit.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties