26 oktober 2011 - Het Nederlands Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek NWO wil dat wetenschappers in ruil voor subsidie al hun data openbaar maken. Geen goed idee, vindt de Leidse hoogleraar klinische epidemiologie Jan Vandenbroucke.

Het NWO eist dat onderzoekers hun data voor ieder toegankelijk maken. We betalen allemaal mee aan wetenschappelijk onderzoek, dus zijn we allemaal eigenaar van de resultaten, toch? “Het is wel wat complexer. Een wetenschapper produceert niet louter dingen, pixels, vragenlijsten, monsters - al zijn activiteiten zijn samengebonden door een idee, en dat is niet van NWO. Daarbij kan hij zijn onderzoek alleen doen in een bepaalde context, die van zijn onderzoeksgroep, de afdeling waar hij werkt, de faculteit, de universiteit. Alles is onlosmakelijk met elkaar verbonden en dus is het moeilijk te zeggen wie het intellectueel eigendom bezit.

U maakt er een soort auteursrecht van. “Het ís ook een vorm van auteursrecht. Wetenschap bedrijven vergt een bepaald soort creativiteit die vergelijkbaar is met die van een schrijver of kunstenaar.”

Wetenschappers zijn delvers van kennis, die van ons allemaal is. “Maar kennis is niet hetzelfde als data. Kennis is wat je overhoudt als je de data hebt geschoond, als je relevante data van de irrelevante data hebt gescheiden, dat is de taak van de wetenschapper. Waar het publiek recht op heeft, is om te weten hoe er met die data wordt omgegaan. Daar zijn datamanagers voor, die privacy en integriteit van data bewaken.”

In uw stuk in NRC (14 oktober 2011) klinkt een groot wantrouwen jegens de buitenwereld door. “Nee, ik wantrouw bepaalde sterke financiële krachten. Grote organisaties wier belangen geschaad worden door bepaalde onderzoeksresultaten. Een groep onderzoekers toonde aan dat siliconen borstprothesen geen bijwerkingen hadden. Een aantal advocatenkantoren dat veel geld verdient aan vermeende bijwerkingen, heeft de onderzoekers daarna het leven totaal onmogelijk gemaakt. Ze kregen dagvaardingen waarbij ze gedwongen werden lijvige documenten voor te leggen over hun data.”

Nou en? Als de data in orde zijn, is er toch niets aan de hand? “Er wordt altijd een foutje gevonden en daar gaan de financieel belanghebbenden dan in de media mee aan de haal. Denk aan de vergissingen die ontdekt werden bij het Intergovernmental Panel on Climate Change. In feit was er niets aan de hand, maar de geloofwaardigheid van het onderzoek van de betrokken klimaatwetenschappers liep er een enorme deuk door op.”

Hoe moet het dan met die data? “Het vrijgeven van data is geen grondrecht. In sommige gevallen is het noodzakelijk, in andere zijn er teveel haken en ogen. Daar moet NWO gewoon beter naar kijken. In Amerika moeten wetenschappers aangeven hoeveel data ze onder welke voorwaarden willen delen. Dat verandert feitelijk niets, maar daardoor zijn ze wel bewust bezig met de mogelijkheid tot data delen, wat op zich een goede zaak is.” (PB)

N.B. Zie hier voor meer informatie over de manier waarop de Amerikanen omgaan met data-sharing en hier vindt u een rapport van de Raad voor Gezondheidsonderzoek, met in Appendix E, vanaf blz 85, enkele algemene en ook juridische overwegingen over het eigendom van data en over data delen.

Commentaar (0)

Toon/Verberg commentaar formulier